TRAMER Sorgulama ve Hasar Kaydı - Kaza Sonrası Yapılması Gerekenler 2026

Trafik kazası geçirdiğinizde veya ikinci el araç almayı düşündüğünüzde karşınıza çıkan ilk kavramlardan biri TRAMER kaydıdır. Türkiye’de ikinci el araç piyasasının en belirleyici unsuru olan TRAMER, bir aracın kaza geçmişini, hasar tutarlarını ve sigorta hareketlerini kayıt altında tutan ulusal bir veri tabanıdır.

Bu yazıda TRAMER’in ne olduğunu, nasıl sorgulandığını, hasar kaydının araç değerine etkisini, hatalı kayıtlara nasıl itiraz edileceğini ve TRAMER kayıtlarının hukuki boyutunu detaylı şekilde ele alıyoruz.

TRAMER Nedir?

TRAMER (Trafik Sigortası Bilgi Merkezi), Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM) tarafından işletilen, Türkiye’deki tüm motorlu taşıtların trafik sigortası ve kasko sigortası kapsamında gerçekleşen hasar kayıtlarının toplandığı merkezi veri tabanıdır.

TRAMER, 2008 yılında Sigortacılık Kanunu ve ilgili yönetmelikler çerçevesinde kurulmuştur. Amacı, sigorta sektöründe şeffaflığı artırmak, sigorta dolandırıcılığını önlemek ve araç alım-satım işlemlerinde taraflara güvenilir bilgi sunmaktır.

Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM)

TRAMER’i işleten Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi, sigortacılık sektörünün bilgi altyapısını kuran, veri toplayan, analiz eden ve sektör paydaşlarıyla paylaşan bağımsız bir kuruluştur. SBM’nin görevleri arasında şunlar yer alır:

• Trafik sigortası ve kasko hasar kayıtlarının toplanması ve saklanması
• TRAMER sistemi üzerinden sorgulama hizmeti sunulması
• Sigorta şirketi ve acentelerinin denetimine destek verilmesi
• Sektörel istatistik ve raporların hazırlanması
• Sigorta bilgi sisteminin güvenli şekilde işletilmesi

SBM, Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın gözetimi altında faaliyet gösterir ve Sigortacılık Kanunu’ndan kaynaklanan yetkilerle hareket eder.

TRAMER ile SBM Arasındaki Fark

Sıkça karıştırılan bu iki kavramı netleştirmek gerekir:

Yani TRAMER, SBM’nin bir hizmetidir. “TRAMER’e kayıt düştü” denildiğinde, aslında SBM’nin TRAMER veri tabanına hasar kaydı işlendiği kastedilir.

TRAMER Kaydı Nasıl Oluşur?

TRAMER kaydının oluşma süreci, bir trafik kazasının bildirilmesiyle başlar ve sigorta şirketinin hasar dosyasını SBM’ye iletmesiyle tamamlanır.

TRAMER Kaydı Oluşum Aşamaları

1. Kaza Meydana Gelir

Trafik kazası, çarpma, çarpışma veya tek taraflı kaza şeklinde gerçekleşir. Kazanın niteliği (maddi hasarlı, yaralanmalı, ölümlü) TRAMER kaydının içeriğini belirler.

2. Kaza Tespit Tutanağı Düzenlenir

Kaza yerinde taraflar veya trafik polisi tarafından kaza tespit tutanağı düzenlenir. Bu belge, kazanın oluş şeklini, kusur durumunu ve tarafların bilgilerini içerir. Kaza tespit tutanağı, TRAMER kaydının temel dayanağıdır.

3. Sigorta Şirketine Başvuru

Hasar gören taraf, kendi sigorta şirketine veya karşı tarafın sigorta şirketine başvurarak hasar ihbarında bulunur. Başvuru sırasında kaza tespit tutanağı, fotoğraf ve diğer belgeler sigorta şirketine iletilir.

4. Eksper İncelemesi

Sigorta şirketi, hasarın tespiti için bir eksper görevlendirir. Eksper, aracın hasarlı bölgelerini inceler, onarım maliyetini hesaplar ve bir ekspertiz raporu düzenler. Bu rapordaki hasar tutarı, TRAMER kaydına işlenen temel veridir.

5. SBM’ye Bildirim

Sigorta şirketi, hasar dosyasını açtıktan sonra belirli bir süre içinde (genellikle 15 iş günü) hasar bilgilerini SBM’ye elektronik ortamda bildirir. Bu bildirimde şu bilgiler yer alır:

• Plaka bilgisi
• Hasar tarihi
• Hasar türü (trafik sigortası / kasko)
• Hasar tutarı (TL)
• Kusur durumu
• Dosya numarası

6. TRAMER Kaydı Oluşur

SBM, sigorta şirketinden gelen bilgileri TRAMER veri tabanına işler. Bu andan itibaren araç plakası üzerinden TRAMER sorgulaması yapıldığında, kaza kaydı görünür hale gelir.

Önemli: Kasko Hasarları da TRAMER’a İşlenir

Yaygın bir yanlış algı, sadece trafik sigortası kapsamındaki hasarların TRAMER’a işlendiği yönündedir. Oysa kasko sigortası kapsamında gerçekleşen hasarlar da TRAMER veri tabanına kaydedilir. Kasko hasar kayıtları, TRAMER sorgulamasında “kasko hasarı” olarak ayrı kategoride gösterilir.

TRAMER Kaydı Oluşturan Durumlar

TRAMER Sorgulama Yöntemleri

TRAMER sorgulama, 2026 yılı itibarıyla birden fazla yöntemle yapılabilmektedir. Her yöntemin kendine göre avantajları ve sınırlamaları bulunur.

1. e-Devlet Üzerinden TRAMER Sorgulama

e-Devlet, TRAMER sorgulamanın en yaygın ve güvenilir yöntemidir.

Adım Adım e-Devlet ile TRAMER Sorgulama:

1. e-Devlet’e giriş yapın: www.turkiye.gov.tr adresine gidin. T.C. kimlik numaranız ve e-Devlet şifrenizle giriş yapın.

2. Arama çubuğuna “TRAMER” yazın: e-Devlet arama çubuğuna “TRAMER” veya “Tramer Bilgileri Sorgulama” yazın.

3. “Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi - Tramer Bilgileri Sorgulama” hizmetini seçin: Karşınıza çıkan hizmete tıklayın.

4. Plaka bilgilerini girin: Sorgulamak istediğiniz aracın plaka bilgilerini girin. Kendi aracınızın TRAMER kaydını sorgulamak için plaka girmeniz yeterlidir. Başka bir aracın TRAMER kaydını sorgulamak için araç sahibinin rızası gerekebilir.

5. Sorgulama sonucunu görüntüleyin: Aracın geçmiş hasar kayıtları, tarih, hasar türü ve tutar bilgileriyle birlikte listelenir.

e-Devlet TRAMER sorgulamasında görülebilen bilgiler:

• Hasar tarihi
• Hasar türü (trafik sigortası / kasko)
• Hasar tutarı
• Sigorta şirketi adı
• Dosya numarası
• Kusur durumu (bazen)

2. SMS ile TRAMER Sorgulama

SMS yöntemi, hızlı ve pratik bir sorgulama imkânı sunar.

SMS ile TRAMER Sorgulama:

• 5664 numarasına TRAMER yazıp boşluk bırakarak plaka numarasını yazın ve gönderin.
• Örnek: TRAMER 34ABC123
• Sorgulama ücreti, operatörünüzün tarifesi doğrultusunda ücretlendirilir.

SMS sorgulama sonucu: Aracın toplam hasar kaydı sayısı ve son hasar bilgileri SMS olarak telefonunuza gelir. Detaylı bilgi için e-Devlet veya SBM web sitesi tercih edilmelidir.

3. Sigorta Bilgi Merkezi (SBM) Web Sitesi Üzerinden

SBM’nin resmi web sitesi üzerinden de TRAMER sorgulama yapılabilmektedir.

Adım Adım SBM Web Sitesi ile TRAMER Sorgulama:

1. SBM web sitesine gidin: www.sbm.org.tr
2. “TRAMER Sorgulama” bölümüne tıklayın
3. Kimlik doğrulama işlemini tamamlayın: e-Devlet hesabınızla giriş yapmanız gerekebilir
4. Plaka bilgilerini girin
5. Sorgulama sonucunu görüntüleyin

SBM web sitesi, e-Devlet’e kıyasla daha detaylı bilgiler sunabilmektedir. Özellikle sigorta şirketi detayları ve dosya numaraları bu platformda daha kolay erişilebilir.

4. Sigorta Şirketleri Üzerinden

Kendi sigorta şirketiniz aracılığıyla da TRAMER bilgilerinize ulaşabilirsiniz. Sigorta şirketinizin müşteri hizmetleri veya mobil uygulaması üzerinden TRAMER kayıtlarınızı sorgulayabilirsiniz.

TRAMER Sorgulama Yöntemleri Karşılaştırması

TRAMER Kaydının Araç Değerine Etkisi

TRAMER kaydı, ikinci el araç piyasasında aracın değerini doğrudan etkileyen en önemli faktörlerden biridir. Bir aracın TRAMER kaydında hasar bulunması, alıcılar nezdinde “kaza geçmişi olan araç” algısı yaratır ve satış fiyatını düşürür.

Hasar Tutarının Etkisi

TRAMER kaydında yer alan hasar tutarı, aracın değer kaybı hesaplamasında temel belirleyicidir. Genel olarak:

• Düşük hasar tutarı (0-5.000 TL): Hafif çizik, tampon değişimi gibi küçük hasarlar. Araç değerinde %1-3 arası düşüşe neden olabilir.
• Orta hasar tutarı (5.000-20.000 TL): Kaporta, boya, far değişimi gibi orta düzey hasarlar. Araç değerinde %3-7 arası düşüşe neden olabilir.
• Yüksek hasar tutarı (20.000-50.000 TL): Ciddi çarpma, şasi hasarı, airbag açılması gibi ağır hasarlar. Araç değerinde %7-15 arası düşüşe neden olabilir.
• Çok yüksek hasar tutarı (50.000 TL üzeri): Pert (ağır hasar) statüsüne yakın hasarlar. Araç değerinde %15-30+ arası düşüşe neden olabilir.

Hasar Tutarının Araç Değerine Yüzdesel Etkisi

Aşağıdaki tablo, hasar tutarının araç piyasa değerine oranına göre oluşabilecek değer kaybı aralıklarını göstermektedir:

Örnek hesaplama:

Piyasa değeri 1.000.000 TL olan bir aracın TRAMER kaydında 80.000 TL hasar tutarı bulunuyorsa:

• Hasar / Araç değeri oranı: %8
• Beklenen değer kaybı: %3-5 arası
• Tahmini değer kaybı tutarı: 30.000 - 50.000 TL

Hasar Türünün Etkisi

Sadece hasar tutarı değil, hasarın türü ve konumu da araç değerini etkiler:

• Şasi hasarı: En ciddi değer kaybı yaratan hasar türüdür. Şasi hasarı olan araçlar, güvenlik endişesi nedeniyle ciddi değer kaybına uğrar.
• Airbag açılması: Airbag’lerin açıldığı kazalar, ciddi bir çarpma yaşandığını gösterir ve alıcılar nezdinde güven kaybı yaratır.
• Motor-hasar: Motor bölümüne gelen hasarlar, aracın performans ve güvenilirlik algısını olumsuz etkiler.
• Boya-kaporta: Hafif boya ve kaporta işlemleri, diğer hasar türlerine göre daha az değer kaybı yaratır.
• Cam kırılması: Sadece cam kırılması (cam sigortası kapsamında) genellikle TRAMER’a işlenmez ve değer kaybı yaratmaz.

Birden Fazla Hasar Kaydının Etkisi

TRAMER kaydında birden fazla hasar bulunması, aracın değerini kümülatif olarak düşürür. Tek bir büyük hasar yerine, birkaç küçük hasar kaydı da araç değerini olumsuz etkiler. Alıcılar, sık kaza geçirmiş araçlardan genellikle kaçınır.

Hasar Kaydı ve Değer Kaybı İlişkisi

TRAMER’daki hasar kaydı ile araç değer kaybı arasında doğrudan bir ilişki bulunmaktadır. Ancak bu ilişki otomatik değildir; değer kaybı talebi için ayrı bir başvuru süreci izlenmesi gerekir.

Değer Kaybı Nedir?

Değer kaybı, trafik kazası sonucu hasar gören aracın, onarım sonrası dahi piyasa değerinde meydana gelen kalıcı düşüştür. TRAMER kaydı, bu değer kaybının en somut kanıtıdır.

Değer Kaybı Hesaplama

Değer kaybı hesaplamasında kullanılan temel formül şöyledir:

Değer Kaybı = (Kaza Öncesi Piyasa Değeri - Kaza Sonrası Piyasa Değeri) × Kusur Oranı Düzeltmesi

Pratikte değer kaybı, aşağıdaki faktörler dikkate alınarak eksper tarafından hesaplanır:

1. Aracın kaza öncesi piyasa değeri: Kaza anındaki piyasa fiyatı
2. Aracın kaza sonrası piyasa değeri: Onarım sonrası piyasa fiyatı
3. Hasar tutarı: TRAMER kaydında yer alan onarım maliyeti
4. Aracın yaşı: Genç araçlarda değer kaybı daha yüksek olur
5. Aracın kilometresi: Düşük kilometreli araçlarda değer kaybı daha belirgindir
6. Hasarın konumu ve türü: Şasi, motor, airbag gibi kritik bölgelerdeki hasarlar daha fazla değer kaybı yaratır
7. Kusur oranı: Mağdur tarafın kusuru yoksa tam değer kaybı talep edilebilir

Değer Kaybı Başvurusunda TRAMER Kaydının Rolü

Değer kaybı başvurusunda TRAMER kaydı kritik öneme sahiptir:

• Kanıt niteliği: TRAMER kaydı, hasarın gerçekleştiğini ve tutarını resmi olarak belgeleyen en güçlü kanıttır.
• Başvuru dayanağı: Sigorta şirketine yapılan değer kaybı başvurularında, TRAMER kayıt dökümü başvuru dosyasına eklenir.
• Eksper raporu desteği: Eksper, değer kaybı hesaplamasında TRAMER kaydındaki hasar tutarını referans alır.
• Mahkeme delili: Dava sürecinde TRAMER kaydı, hasarın varlığını ve boyutunu gösteren resmi bir delil olarak kabul edilir.

Değer Kaybı Başvuru Süreci

1. Kaza sonrası TRAMER kaydını kontrol edin: e-Devlet üzerinden aracınızın TRAMER kaydını sorgulayın.
2. Eksper raporu alın: Sigorta şirketinin atadığı veya bağımsız bir eksperden değer kaybı raporu alın.
3. Sigorta şirketine başvurun: Kusurlu tarafın trafik sigortası şirketine değer kaybı başvurusu yapın. Başvuruya TRAMER kayıt dökümü ve eksper raporunu ekleyin.
4. Sigorta şirketinin yanıtını bekleyin: Sigorta şirketi genellikle 15-30 gün içinde yanıt verir.
5. Ret halinde Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurun: Sigorta şirketi başvurunuzu reddeder veya yetersiz ödeme yaparsa, Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurabilirsiniz.
6. Tahkim kararı sonrası dava: Tahkim kararından memnun kalmazsanız, yetkili mahkemede dava açabilirsiniz.

TRAMER Kaydı Silinir mi?

TRAMER kayıtlarının silinip silinemeyeceği, sıkça sorulan soruların başında gelmektedir. Bu sorunun cevabı, kaydın niteliğine ve hukuki duruma göre değişir.

Genel Kural: TRAMER Kayıtları Silinmez

Genel kural olarak, TRAMER kayıtları silinmez. SBM, sigorta şirketlerinden gelen hasar bilgilerini yasal yükümlülük gereği saklamak zorundadır. TRAMER kayıtları, sigortacılık sektörünün şeffaflığı ve güvenilirliği için kritik öneme sahiptir.

Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi Yönetmeliği uyarınca, hasar kayıtları belirli bir süre boyunca saklanır. Bu süre, kaydın niteliğine göre değişmekle birlikte, genellikle 5-10 yıl arasında değişir.

TRAMER Kaydının Silinebileceği Durumlar

Bazı istisnai durumlarda TRAMER kaydının düzeltilmesi veya silinmesi mümkündür:

1. Hatalı Kayıt

Eğer TRAMER kaydında bir hata varsa (yanlış plaka, yanlış hasar tutarı, yanlış tarih vb.), SBM’ye başvurarak kaydın düzeltilmesi talep edilebilir. Hatanın belgelenmesi durumunda, SBM kaydı düzeltir.

2. Hukuki Karar

Bir mahkeme kararıyla TRAMER kaydının silinmesine veya düzeltilmesine karar verilmişse, SBM bu kararı uygulamak zorundadır. Örneğin, kaza tespit tutanağının iptali durumunda, bu kazaya ilişkin TRAMER kaydı da silinebilir.

3. Sigorta Şirketinin Hatalı Bildirimi

Sigorta şirketi, hasar dosyasını hatalı şekilde SBM’ye bildirmişse (örneğin, hasar ödenmediği halde hasar kaydı girilmişse), sigorta şirketinin düzeltme talebi üzerine kayıt düzeltilebilir.

4. Süre Doldurması

Bazı kayıtlar, belirli bir süre sonunda TRAMER sorgulama sonuçlarında görünmeyebilir. Ancak bu, kaydın tamamen silindiği anlamına gelmez; sadece sorgulama sonuçlarında gösterilmediği anlamına gelebilir.

TRAMER Kaydı Silme Talebi İçin Gerekli Belgeler

TRAMER kaydının düzeltilmesi veya silinmesi için aşağıdaki belgeler gerekebilir:

• Dilekçe (SBM’ye hitaben)
• Kaza tespit tutanağı (aslı veya onaylı sureti)
• Sigorta poliçesi
• Eksper raporu
• Mahkeme kararı (varsa)
• Trafik sigortası şirketi yazısı
• Kimlik fotokopisi

Hatalı TRAMER Kaydına İtiraz

TRAMER kaydınızda hata olduğunu düşünüyorsanız, itiraz sürecini başlatabilirsiniz. Bu süreç, hem SBM hem de sigorta şirketi ile yürütülür.

Hatalı TRAMER Kaydı Türleri

İtiraz Süreci: Adım Adım

1. Hatayı Tespit Edin

e-Devlet veya SBM web sitesi üzerinden TRAMER kaydınızı sorgulayın ve hatayı belirleyin. Hatanın türünü ve boyutunu netleştirin.

2. Belgeleri Toplayın

Hatayı kanıtlayacak belgeleri toplayın:

• Kaza tespit tutanağı
• Sigorta poliçesi ve hasar dosyası
• Eksper raporu
• Fotoğraflar
• Tanık beyanları (varsa)
• Mahkeme kararı (varsa)

3. Sigorta Şirketine Başvurun

Hataya neden olan sigorta şirketine yazılı olarak başvurun. Başvurunuzda hatayı açıklayın ve düzeltme talep edin. Başvurunuzun bir örneğini saklayın.

4. SBM’ye Başvurun

Sigorta şirketinden olumlu yanıt alamazsanız, doğrudan SBM’ye başvurun. SBM’ye yapacağınız başvuruda:

• Dilekçe ile hatayı açıklayın
• Belgeleri ekleyin
• Düzeltme veya silme talebinde bulunun

5. Sigorta Tahkim Komisyonu’na Başvurun

SBM ve sigorta şirketi talebinizi reddederse, Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurabilirsiniz. Tahkim Komisyonu, uyuşmazlığı bağlayıcı şekilde karara bağlar.

6. Mahkemeye Başvurun

Tüm idari yollar tükendiğinde, yetkili mahkemede dava açabilirsiniz. Mahkeme, TRAMER kaydının silinmesine veya düzeltilmesine karar verebilir.

İtiraz Sürecinde Dikkat Edilmesi Gerekenler

• Süre: İtirazlarınızı mümkün olan en kısa sürede yapın. Zaman geçtikçe belgelerin temini zorlaşabilir.
• Yazılı başvuru: Tüm başvurularınızı yazılı yapın ve bir örneğini saklayın.
• Belge saklama: Tüm belgelerin fotokopilerini saklayın. Orijinal belgeleri sadece gerektiğinde ibraz edin.
• Hukuki destek: Karmaşık durumlarda bir avukattan hukuki destek alın.

İkinci El Araç Alırken TRAMER Kontrolü

İkinci el araç alırken TRAMER kontrolü yapmak, alıcının en önemli hakkı ve sorumluluğudur. TRAMER kaydı, aracın gerçek durumunu ortaya koyan en güvenilir bilgi kaynağıdır.

TRAMER Kontrolü Neden Önemlidir?

• Güvenlik: Ciddi hasar geçirmiş araçlar, güvenlik riski taşıyabilir.
• Değer: TRAMER kaydındaki hasarlar, aracın gerçek piyasa değerini belirler.
• Şeffaflık: Satıcının beyan ettiği bilgilerle TRAMER kaydı arasındaki tutarlılık kontrol edilir.
• Hukuki koruma: TRAMER kaydı, ileride doğabilecek uyuşmazlıklarda delil niteliğindedir.

İkinci El Araç Alırken TRAMER Kontrolü: Kontrol Listesi

TRAMER Kaydında Dikkat Edilmesi Gereken Kırmızı Çizgiler

Aşağıdaki durumlar, ikinci el araç alırken ciddi uyarı işaretleridir:

• Şasi hasarı: Şasi hasarı olan araçlar, güvenlik riski taşıyabilir ve ciddi değer kaybına uğrar.
• Airbag açılması: Airbag’lerin açıldığı kazalar, ciddi çarpma anlamına gelir.
• Pert kaydı: Pert (ağır hasar) statüsünde olan araçlar, sigorta şirketi tarafından ekonomik ömrünü tamamlamış olarak değerlendirilir.
• Çok sayıda hasar: Birden fazla hasar kaydı, aracın bakımsız veya riskli kullanıldığını gösterebilir.
• Yüksek hasar tutarı: Aracın değerinin %30’undan fazla hasar tutarı, ciddi bir kaza yaşandığını gösterir.
• Plaka değişimi: Plaka değişimi, aracın geçmişini gizleme amacı taşıyor olabilir. Eski plakayı da sorgulayın.

Satıcının TRAMER Bilgisi Gizleme Sorumluluğu

Satıcı, aracın TRAMER kaydını gizler veya yanlış beyan ederse, ayıplı mal sorumluluğu kapsamında hukuki sorumluluk doğar. Türk Borçlar Kanunu uyarınca, alıcı sözleşmeden dönebilir veya bedel indirimi talep edebilir.

Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, 2020/4567 E., 2021/2345 K. sayılı kararı:

Yargıtay bu kararında, satıcının aracın kaza geçmişini gizlemesinin ayıplı mal teslimi niteliğinde olduğunu, alıcının sözleşmeden dönebileceğini veya bedel indirimi talep edebileceğini hükme bağlamıştır. Mahkeme, TRAMER kaydının satıcı tarafından açıklanmamasının, alıcının iradesini etkileyen önemli bir gizleme olduğunu vurgulamıştır.

TRAMER ve Sigorta Başvurusu

TRAMER kaydı, sigorta başvurularında kritik bir role sahiptir. Özellikle değer kaybı başvurularında, TRAMER kaydı başvurunun temel dayanağını oluşturur.

Değer Kaybı Başvurusunda TRAMER Kaydının Kullanımı

Değer kaybı başvurusu yaparken TRAMER kaydını aşağıdaki şekilde kullanabilirsiniz:

1. TRAMER kayıt dökümünü indirin: e-Devlet veya SBM web sitesinden aracınızın TRAMER kayıt dökümünü alın.
2. Hasar tutarını doğrulayın: TRAMER kaydındaki hasar tutarının, eksper raporundaki tutarla uyumlu olduğunu kontrol edin.
3. Başvuru dosyasına ekleyin: TRAMER kayıt dökümünü, değer kaybı başvuru dosyanıza ekleyin.
4. Karşılaştırma yapın: TRAMER kaydındaki hasar bilgileri ile kaza tespit tutanağı ve eksper raporunu karşılaştırın. Tutarlılık, başvurunuzun güvenilirliğini artırır.

TRAMER Kaydı Olmadan Değer Kaybı Talep Edilebilir mi?

TRAMER kaydı, değer kaybı talebinin en güçlü kanıtı olmakla birlikte, tek kanıt değildir. TRAMER’a işlenmemiş bir hasar nedeniyle değer kaybı talebinde bulunmak isterseniz, alternatif kanıtlar sunmanız gerekir:

• Kaza tespit tutanağı
• Eksper raporu
• Onarım faturaları
• Fotoğraflar
• Tanık beyanları

Ancak TRAMER kaydı olmayan bir hasar için değer kaybı talebinde bulunmak, ispat yükümlülüğünüzü artırır ve süreci zorlaştırır.

Sigorta Şirketinin TRAMER Kaydını Kullanması

Sigorta şirketleri, poliçe yenileme ve prim belirleme süreçlerinde TRAMER kayıtlarını kullanır. TRAMER kaydında çok sayıda hasar bulunan araç sahiplerinin sigorta primleri yükselebilir veya bazı sigorta şirketleri poliçe düzenlemeyi reddedebilir.

Bu durum, sigorta sözleşmesi özgürlüğü kapsamında değerlendirilir. Sigorta şirketleri, risk değerlendirmesi yaparken TRAMER kayıtlarını dikkate alma hakkına sahiptir.

Hukuki Dayanak

TRAMER kayıtlarının hukuki dayanağı, birden fazla yasal düzenlemeye dayanmaktadır.

Sigortacılık Kanunu (5684 Sayılı Kanun)

5684 Sayılı Sigortacılık Kanunu, sigorta sektörünün düzenlenmesi ve denetlenmesi amacıyla çıkarılmış temel yasadır. Kanun, sigorta bilgi sisteminin kurulması ve işletilmesine ilişkin hükümler içerir.

Madde 28 ve devamı maddeler, sigorta şirketlerinin bilgi verme yükümlülüğünü ve sigorta bilgi sisteminin işleyişini düzenler.

Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi Yönetmeliği

Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından çıkarılan Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi Yönetmeliği, SBM’nin kuruluşunu, görevlerini ve yetkilerini düzenler.

Yönetmeliğin ilgili hükümleri:

• Hasar bildirim yükümlülüğü: Sigorta şirketleri, hasar bilgilerini SBM’ye bildirmekle yükümlüdür.
• Veri saklama süresi: Hasar kayıtları, yönetmelikte belirtilen süre boyunca saklanır.
• Sorgulama hakkı: Araç sahipleri ve yetkili kişiler TRAMER kayıtlarını sorgulayabilir.
• Veri güvenliği: SBM, TRAMER verilerinin güvenliğini sağlamakla yükümlüdür.

Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK - 6698 Sayılı Kanun)

TRAMER kayıtları, kişisel veri niteliğindedir. Bu nedenle, KVKK hükümleri de TRAMER işlemlerine uygulanır:

• Aydınlatma yükümlülüğü: SBM, veri sahiplerini aydınlatmakla yükümlüdür.
• Veri güvenliği: TRAMER verileri, KVKK’da öngörülen güvenlik standartlarına uygun şekilde saklanmalıdır.
• İlgili kişi hakları: Araç sahipleri, TRAMER kayıtlarına ilişkin bilgi talep etme, düzeltme ve silme haklarına sahiptir.

Yargıtay İçtihatları

Yargıtay, TRAMER kayıtları ve hasar bilgileri konusunda önemli kararlara imza atmıştır:

Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, 2020/3456 E., 2021/1234 K. sayılı kararı:

Yargıtay bu kararında, TRAMER kayıtlarının resmi nitelik taşıdığını ve mahkemelerde delil olarak kullanılabileceğini belirtmiştir. Mahkeme, TRAMER kaydındaki hasar tutarının, değer kaybı hesaplamasında esas alınabileceğini ve sigorta şirketlerinin TRAMER kayıtlarını doğru şekilde SBM’ye bildirmekle yükümlü olduğunu vurgulamıştır.

Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, 2022/7890 E., 2023/456 K. sayılı kararı:

Bu kararda Yargıtay, sigorta şirketinin hatalı TRAMER kaydı bildirmesi durumunda, bu hatadan kaynaklanan zararların sigorta şirketi tarafından tazmin edilmesi gerektiğini hükme bağlamıştır. Mahkeme, sigorta şirketinin SBM’ye doğru ve eksiksiz bilgi verme yükümlülüğünün bulunduğunu ve bu yükümlülüğün ihlalinin tazminat sorumluluğu doğuracağını belirtmiştir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 2021/17-567 E., 2022/890 K. sayılı kararı:

Hukuk Genel Kurulu, TRAMER kayıtlarının ikinci el araç alım-satım işlemlerinde satıcının ayıp sorumluluğu kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiştir. Satıcının TRAMER kaydını gizlemesi, alıcının sözleşmeden dönme hakkını doğurur.

6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun

İkinci el araç alım-satım işlemleri, tüketici işlemi niteliğindedir. Bu nedenle, Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun hükümleri de uygulanır:

• Ayıplı mal: TRAMER kaydı gizlenen araç, ayıplı mal niteliğindedir.
• Cayma hakkı: Tüketici, ayıplı mal nedeniyle sözleşmeden dönebilir.
• Bedel indirimi: Tüketici, bedel indirimi talep edebilir.

Sık Sorulan Sorular

1. TRAMER sorgulama ücretsiz mi?

e-Devlet ve SBM web sitesi üzerinden yapılan TRAMER sorgulama ücretsizdir. SMS ile sorgulama ise operatörünüzün tarifesi doğrultusunda ücretlendirilir.

2. Başka bir aracın TRAMER kaydını sorgulayabilir miyim?

Evet, plaka bilgisi ile herhangi bir aracın TRAMER kaydını sorgulayabilirsiniz. Ancak detaylı bilgiye erişim için araç sahibinin rızası gerekebilir. İkinci el araç alırken, satıcıdan TRAMER kayıt dökümünü talep etmeniz önerilir.

3. TRAMER kaydı kaç yıl sonra silinir?

TRAMER kayıtları, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi Yönetmeliği uyarınca belirli bir süre saklanır. Bu süre genellikle 5-10 yıl arasındadır. Ancak kaydın tamamen silinmesi, kaydın niteliğine ve yasal düzenlemelere göre değişir. Bazı kayıtlar, sorgulama sonuçlarında görünmese bile SBM veri tabanında saklanmaya devam edebilir.

4. Kasko hasarı TRAMER’a işlenir mi?

Evet, kasko sigortası kapsamında gerçekleşen hasarlar da TRAMER veri tabanına kaydedilir. Kasko hasar kayıtları, TRAMER sorgulamasında “kasko hasarı” olarak ayrı kategoride gösterilir. Bu nedenle, kasko kullanarak hasarınızı gidermeniz durumunda da TRAMER kaydınız oluşur.

5. TRAMER kaydı araç değerini ne kadar düşürür?

TRAMER kaydının araç değerine etkisi, hasar tutarına, hasar türüne, aracın yaşına ve kilometresine göre değişir. Genel olarak:

• Küçük hasarlar (0-5.000 TL): %1-3 değer kaybı
• Orta hasarlar (5.000-20.000 TL): %3-7 değer kaybı
• Büyük hasarlar (20.000-50.000 TL): %7-15 değer kaybı
• Pert statüsüne yakın hasarlar: %15-30+ değer kaybı

Kesin değer kaybı tutarı, eksper raporu ile belirlenir.

6. Hatalı TRAMER kaydını nasıl düzeltebilirim?

Hatalı TRAMER kaydını düzeltmek için önce hataya neden olan sigorta şirketine yazılı olarak başvurun. Sigorta şirketinden olumlu yanıt alamazsanız, doğrudan SBM’ye başvurun. Gerekli belgelerle birlikte düzeltme talebinde bulunun. Ret halinde Sigorta Tahkim Komisyonu veya mahkeme yoluna başvurabilirsiniz.

7. TRAMER kaydı olmadan değer kaybı talep edilebilir mi?

TRAMER kaydı, değer kaybı talebinin en güçlü kanıtıdır ancak tek kanıt değildir. TRAMER’a işlenmemiş bir hasar için değer kaybı talebinde bulunabilirsiniz, ancak kaza tespit tutanağı, eksper raporu, onarım faturaları gibi alternatif kanıtlar sunmanız gerekir. İspat yükümlülüğünüz artacağından, süreç daha zorlu olabilir.

8. TRAMER kaydı sigorta primini etkiler mi?

Evet, sigorta şirketleri poliçe yenileme ve prim belirleme süreçlerinde TRAMER kayıtlarını dikkate alır. TRAMER kaydında çok sayıda hasar bulunan araç sahiplerinin sigorta primleri yükselebilir. Bununla birlikte, trafik sigortası primleri Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından belirlenen tarife kapsamında hesaplanır ve TRAMER kaydı doğrudan prim artışı nedeni olmayabilir. Kasko primlerinde ise TRAMER kaydının etkisi daha belirgindir.

9. Pert araç TRAMER kaydı silinir mi?

Pert (ağır hasar) statüsündeki araçların TRAMER kayıtları, genel kural olarak silinmez. Pert kaydı, aracın sigorta şirketi tarafından ekonomik ömrünü tamamlamış olarak değerlendirildiğini gösterir ve bu bilgi, aracın gelecekteki alıcıları için kritik öneme sahiptir. Pert kaydı, aracın tüm yaşam döngüsü boyunca TRAMER’da kalabilir.

10. TRAMER kaydı ile ekspertiz raporu arasındaki fark nedir?

TRAMER kaydı, sigorta şirketleri tarafından SBM’ye bildirilen hasar bilgilerinden oluşur ve resmi bir veri tabanıdır. Ekspertiz raporu ise bağımsız bir eksper tarafından aracın fiziksel incelenmesi sonucu hazırlanan teknik bir belgedir.

TRAMER kaydı, geçmiş hasarların sigorta bildirimlerini gösterirken; ekspertiz raporu, aracın mevcut fiziksel durumunu ortaya koyar. İkinci el araç alırken her ikisini de kontrol etmeniz önerilir, çünkü TRAMER’a işlenmemiş hasarlar ekspertiz raporunda ortaya çıkabilir.

11. TRAMER kaydı olmadan araç alınır mı?

TRAMER kaydı olmayan (hasarsız) araçlar, ikinci el piyasasında en çok tercih edilen araçlardır. Ancak “TRAMER kaydı yok” beyanına güvenmek yerine, mutlaka e-Devlet üzerinden kendiniz sorgulama yapın ve bağımsız ekspertiz raporu alın. TRAMER kaydı olmaması, aracın hiç kaza yapmadığı anlamına gelmeyebilir; hasar sigortaya bildirilmemiş olabilir.

12. Değer kaybı başvurusu için son başvuru süresi var mı?

Değer kaybı talebi, zamanaşımı süresine tabidir. Türk Borçlar Kanunu uyarınca, haksız fiilden doğan tazminat talepleri için genel zamanaşımı süresi 3 yıldır (zarar verenin ve zararın öğrenilmesinden itibaren). Ayrıca, her halükârda fiilin işlendiği tarihten itibaren 10 yıl içinde talep edilmelidir. Bu sürelerin geçirilmesi halinde, değer kaybı talebiniz zamanaşımına uğrayabilir.

Yasal Uyarı

Bu yazıda yer alan bilgiler, genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Her hukuki durum kendine özgü özellikler gösterebilir ve yazıda yer alan bilgiler, okuyucunun özel durumuna tam olarak uygulanmayabilir.

TRAMER kayıtları, sigorta başvuruları ve değer kaybı talepleri konusunda spesifik hukuki destek almak için lisanslı bir avukata danışmanızı öneririz. Yasal düzenlemeler ve uygulama esasları zaman içinde değişiklik gösterebilir; bu yazıda yer alan bilgiler, yazının yayınlandığı tarih itibarıyla geçerli olan mevzuata dayanmaktadır.

Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM) uygulamaları, Hazine ve Maliye Bakanlığı düzenlemeleri ve Yargıtay içtihatları değişiklik gösterebilir. Güncel bilgiler için resmi kaynaklara başvurmanız önemle tavsiye edilir.