Trafik Kazasında Delil Toplama: Fotoğraf, MOBESE, Kamera Kaydı ve Tanık Rehberi 2026

Giriş

Trafik kazası, bir anda gelişen ve genellikle büyük bir şok etkisi yaratan bir olaydır. Kazanın hemen sonrasında yaşanan panik, kafa karışıklığı ve stres, kazazedelerin en kritik adımları atlamasına neden olabilir. Oysa bir trafik kazası tazminat davasının en belirleyici unsuru, delillerin varlığı ve kalitesidir. Haklı bir davanın kaybedilmesinin veya haksız bir durumun kabul görmek zorunda kalınmasının en yaygın nedeni, delil yetersizliğidir.

Türk hukuk sisteminde, “iddia eden, iddiasını ispatla yükümlüdür” ilkesi geçerlidir. Bir trafik kazasında tazminat talep eden kişi, kazanın meydana geldiğini, karşı tarafın kusurlu olduğunu ve bu kusur nedeniyle bir zarara uğradığını delillerle ispatlamak zorundadır. Delil bulunmayan veya delillerin yetersiz olduğu durumlarda, haklı bir tazminat talebi bile reddedilebilir.

Delil toplama, kaza anında başlar ve dava sürecinin sonuna kadar devam eder. Fotoğraf çekimi, MOBESE ve güvenlik kamerası kayıtlarının temini, tanık beyanlarının tespiti, kaza yeri krokisi, tıbbi belgelerin toplanması ve dijital delillerin muhafazası; tüm bu unsurlar, davanın seyrini ve sonucunu doğrudan etkiler.

Bu rehberde, trafik kazası sonrası delil toplama sürecini adım adım ele alacağız. Kaza anında yapılması gerekenlerden, mahkemeye sunulacak delillerin hazırlanmasına; MOBESE kayıtlarının nasıl talep edileceğinden, araç siyah kutusu verilerinin önemine kadar geniş bir yelpazede kapsamlı bilgiler sunacağız. Amacımız, okuyucularımızın bir trafik kazası durumunda bilinçli ve etkili şekilde hareket edebilmesini sağlamaktır.

Kaza Anında Yapılması Gerekenler

Trafik kazası sonrası atılacak ilk adımlar, hem can güvenliğinizi korumak hem de delillerin kaybolmasını önlemek açısından kritik öneme sahiptir. Kazanın hemen sonrasında yaşanan stres ve panik, doğru kararlar almayı zorlaştırabilir. Bu nedenle, aşağıdaki adımları sırasıyla ve soğukkanlılıkla uygulamak büyük önem taşır.

1. Güvenliği Sağlayın

Kaza sonrası ilk öncelik, can güvenliğidir. Aşağıdaki adımları derhal uygulayın:

• Aracınızı güvenli bir yere alın: Araç hareket edebiliyorsa, trafiği engellemeyecek şekilde yol kenarına çekin.
• Dörtlü flaşörleri yakın: Aracınızın dörtlü flaşörlerini yakarak diğer sürücüleri uyarın.
• Yansıtıcı üçgen yerleştirin: Araçtan en az 50 metre (şehir içi) veya 150 metre (şehirler arası yol) uzaklığa yansıtıcı üçgen yerleştirin.
• Yardıma ihtiyacı olan var mı kontrol edin: Kazada yaralanan kişileri belirleyin ve durumlarını değerlendirin.

2. 112 Acil Servisi Arayın

Yaralı varsa veya şüpheniz varsa, derhal 112 Acil Servis’i arayın. Arama sırasında aşağıdaki bilgileri net şekilde iletin:

• Kaza yeri (açık adres veya bilinen bir referans noktası)
• Yaralı sayısı ve durumları (bilinç açık mı, kanama var mı, sıkışan var mı)
• Araç sayısı ve türleri
• Tehlikeli madde taşıyan araç var mı

Önemli: Yaralı olmasa bile, 112’yi aramak, kaza kaydının resmi olarak oluşturulmasını sağlar. Bu kayıt, ileride tazminat davasında önemli bir delil niteliği taşır.

3. Polis veya Jandarmayı Arayın (155 / 156)

Kaza yerine kolluk kuvvetlerinin gelmesini sağlayın. Polis veya jandarma, kaza yerinde inceleme yapar, kroki çizer ve kaza tespit tutanağı düzenler. Bu tutanak, tazminat davalarının en temel delillerinden biridir.

İstisna: Yalnızca maddi hasarın olduğu ve tarafların kusur konusunda anlaştığı kazalarda, kolluğun gelmesi zorunlu değildir. Bu durumda, taraflar kaza tespit formu doldurabilir. Ancak karşı tarafın kusuru tartışmalıysa veya yaralı varsa, mutlaka kolluğun gelmesini bekleyin.

4. Delilleri Toplamaya Başlayın

Kolluk gelene kadar geçen süre, delil toplama açısından altın değerindedir. Bu sürede aşağıdaki delilleri toplayın:

• Fotoğraf ve video çekimi: Kaza yerini, araçları, hasarları ve çevreyi fotoğraflayın.
• Tanık bilgileri: Kazayı gören kişilerin ad, soyad, telefon ve adres bilgilerini alın.
• Karşı taraf bilgileri: Karşı tarafın adı, soyadı, T.C. kimlik numarası, ehliyet bilgileri, araç plakası ve sigorta bilgilerini not edin.

5. Kaza Yerinden Ayrılmayın

Kolluk gelene ve gerekli işlemler tamamlanana kadar kaza yerinden ayrılmayın. Kaza yerinden ayrılmak, “kaza yerini terk” suçunu oluşturabilir ve sigorta kapsamını etkileyebilir.

Fotoğraf ve Video Çekimi

Trafik kazası sonrası çekilen fotoğraf ve videolar, davanın en güçlü delillerinden birini oluşturur. Ancak “herhangi bir fotoğraf çekmek” yeterli değildir. Fotoğrafların belirli açılardan, belirli unsurları içerecek şekilde çekilmesi gerekir. Aksi halde, fotoğrafların delil değeri zayıflayabilir.

Fotoğraf Çekiminde Dikkat Edilecek Hususlar

1. Genel Çekimler (Geniş Açı)

Kaza yerinin genel görünümünü yansıtan fotoğraflar çekin. Bu fotoğraflar, kazanın meydana geldiği ortamı ve koşulları göstermelidir:

• Yolun genel görünümü: Şerit sayısı, yol çizgileri, kavşak yapısı
• Trafik işaretleri ve sinyalizasyon: Trafik lambaları, dur işaretleri, hız limiti tabelaları
• Yol ve hava koşulları: Yağmur, kar, sis, karanlık, yol yüzeyinin durumu
• Çevre unsurları: Binalar, ağaçlar, park halindeki araçlar, yayalar

2. Araçların Konumu

Araçların kaza sonrası son konumlarını çeşitli açılardan fotoğraflayın:

• Her iki aracın önden, arkadan ve yanlardan görünümü
• Araçların birbirine göre konumu
• Araçların yol çizgilerine ve trafik işaretlerine göre konumu
• Araçların çevre unsurlarına (direk, bina, kavşak) göre konumu

3. Hasar Detayları

Her iki araçtaki hasarları yakından ve detaylı şekilde fotoğraflayın:

• Çarpışma noktası: Çarpmanın gerçekleştiği bölgeyi yakından çekin
• Hasarın boyutu ve derinliği: Ezilme, çizilme, kırılma detayları
• Cam kırıkları: Ön cam, yan cam, far camı kırıkları
• Diğer hasarlar: Tampon, kaporta, ayna, tekerlek hasarları
• Her iki aracın hasarları: Yalnızca kendi aracınızı değil, karşı tarafın aracını da fotoğraflayın

4. Çarpışma İzi ve Savrulma İzleri

• Fren izleri: Yoldaki fren izlerini, başlangıç ve bitiş noktalarını çekin
• Savrulma izleri: Araçların savrulma yönünü gösteren izler
• Cam kırığı dağılımı: Cam kırıklarının yola dağılımı
• Sıvı izleri: Yağ, antifriz veya yakıt sızıntıları

5. Referans Noktaları ile Çekim

Fotoğrafların delil değerini artırmak için, çekimlere referans noktaları dahil edin:

• Sokak tabelaları ve bina numaraları
• Kilometre taşları ve km bilgisi
• Tanınmış yapılar ve iş yeri tabelaları
• Kavşak ve kavşak isimleri

Fotoğraf Çekim Teknikleri

Video Çekimi

Video kaydı, fotoğrafın statik doğasının ötesinde, olayın dinamik unsurlarını da kaydetme imkânı sunar:

• 360 derece tur: Kaza yerinin çevresini yavaşça dönerek videoya çekin
• Araçların konumu: Araçların birbirine ve yol unsurlarına göre konumunu gösterin
• Hasar detayları: Hasarlı bölgeleri yakından ve yavaşça gezinerek çekin
• Sesli açıklama: Videoyu çekerken, gördüklerinizi sesli olarak açıklayın (“Şu anda karşı tarafın aracının sol ön tamponundaki hasarı gösteriyorum…”)

Önemli: Fotoğraf ve video çekimi sırasında, kaza yerindeki güvenliğinizden emin olun. Trafik akışını engelleyecek şekilde durmayın ve kendinizi riske atmayın.

MOBESE Kamera Kaydı

MOBESE (Mobil Elektronik Sistem Entegrasyonu), Türkiye’nin birçok şehrinde yaygın olarak kullanılan bir güvenlik kamera sistemidir. Trafik kavşakları, ana arterler ve önemli noktalarda yer alan MOBESE kameraları, trafik kazalarının en objektif ve en güçlü delillerinden birini kaydedebilir.

MOBESE Kaydının Önemi

MOBESE kayıtları, trafik kazası davalarında şu açılardan kritik öneme sahiptir:

• Objektif delil: Kamera kaydı, tarafların beyanlarından bağımsız olarak olayı olduğu gibi yansıtır
• Kaza anının tam kaydı: Çarpışma öncesi, sırası ve sonrasını gösterir
• Kusur tespitinde belirleyici: Hangi tarafın hangi kuralı ihlal ettiğini net şekilde ortaya koyar
• Kroki ve tutanak hatalarını düzeltme: Polis krokisinde veya tutanakta yapılan hataları düzeltmede kullanılır

MOBESE Kaydı Nasıl Talep Edilir?

MOBESE kayıtlarına doğrudan vatandaş olarak erişim mümkün değildir. Kayıtlar, yetkili merciler aracılığıyla talep edilmelidir.

Başvuru Mercileri

Başvuru Süreci - Adım Adım

Adım 1: Derhal Harekete Geçin

MOBESE kayıtları, belirli bir süre sonra otomatik olarak silinir. Bu süre, şehirden şehre ve sistemden sisteme değişmekle birlikte, genellikle 7 ila 30 gün arasındadır. Bu nedenle, kaza sonrası mümkün olan en kısa sürede (tercihen ilk 24-48 saat içinde) başvuru yapılmalıdır.

Adım 2: Başvuru Dilekçesi Hazırlayın

Başvuru dilekçesinde aşağıdaki bilgiler eksiksiz yer almalıdır:

• Başvuranın adı, soyadı, T.C. kimlik numarası ve adresi
• Kaza tarihi, saati ve yeri (mümkün olduğunca detaylı)
• Talep edilen kamera kayıtlarının bulunduğu kavşak veya bölge
• Talebin gerekçesi (trafik kazası tazminat davası, ceza soruşturması vb.)
• Varsa, kaza tespit tutanağının bir örneği

Adım 3: Başvuruyu İlgili Mercie Sunun

Dilekçeyi, yetkili Cumhuriyet Savcılığı’na veya Sulh Ceza Hakimliği’ne sunun. Başvuru sırasında kaza tespit tutanağının bir örneğini de ekleyin.

Adım 4: Takip Edin

Başvurunuzun sonucunu takip edin. Kayıtların temin edilip edilmediğini, sürenin dolup dolmadığını öğrenin. Kayıtların silinme tehlikesi varsa, acil muhafaza talebinde bulunun.

MOBESE Kayıtlarının Süresi

Önemli: Yukarıdaki süreler genel bilgilendirme amaçlıdır ve değişebilir. Kesin süreler, ilgili belediye veya emniyet müdürlüğünden öğrenilmelidir. Sürenin dolma riski her zaman bulunduğundan, derhal başvuru yapılmalıdır.

MOBESE Kayıtları ve KVKK

MOBESE kayıtları, kişisel veri niteliği taşır ve 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) kapsamında korunur. Ancak, trafik kazası soruşturması ve tazminat davası kapsamında, yetkili merciler aracılığıyla bu kayıtlara erişim mümkündür.

KVKK m.6 uyarınca, kamera kayıtlarında yer alan yüz görüntüleri özel nitelikli kişisel veri olarak değerlendirilebilir. Bu nedenle, kayıtların yalnızca yetkili merciler tarafından ve yasal süreçler çerçevesinde temin edilmesi gerekir. Vatandaşların, MOBESE kayıtlarını doğrudan talep etme hakkı bulunmamaktadır; ancak savcılık veya mahkeme kararı ile bu kayıtlara ulaşılabilir.

Güvenlik Kamerası Kayıtları

MOBESE kameralarının yanı sıra, kaza yerinin yakınında bulunan özel güvenlik kameraları da önemli delil kaynağı olabilir. AVM’ler, iş yerleri, bankalar, siteler, benzin istasyonları ve konut binalarının güvenlik kameraları, kaza anını kaydetmiş olabilir.

Güvenlik Kamerası Kayıtlarının Türleri

Güvenlik Kamerası Kayıtlarını Talep Süreci

1. Kaza Yerini Analiz Edin

Kaza yerine geldiğinizde veya kaza sonrası bölgeyi ziyaret ettiğinizde, çevredeki güvenlik kameralarını tespit edin:

• Kamera bulunan binaları ve iş yerlerini not edin
• Kamera yönlerini gözlemleyin (sokağa mı, otoparka mı bakıyor?)
• Kamera türlerini belirleyin (dome, bullet, PTZ vb.)
• İşletme isimlerini ve iletişim bilgilerini kaydedin

2. Kayıt Sahibi ile İletişime Geçin

Kamera sahibine (işletme yöneticisi, site yöneticisi, güvenlik amiri vb.) derhal ulaşın:

• Kaza tarihini, saatini ve yerini belirtin
• Kayıtların silinme riskini açıklayın
• Kayıtların muhafaza edilmesini talep edin
• Kayıtların bir kopyasını isteyin

Pratik İpucu: Kamera sahibi, kayıtları gönüllü olarak vermek istemeyebilir. Bu durumda, kayıtların muhafaza altına alınmasını en azından talep edin. Daha sonra mahkeme kararı ile bu kayıtlara ulaşabilirsiniz. Ancak kayıt silinirse, mahkeme kararı da işe yaramayacaktır.

3. Noter Tespit Yaptırın

Kamera sahibi kayıtları vermeye yanaşmıyorsa veya kayıtların resmi olarak muhafaza altına alınmasını istiyorsanız, noter tespit yaptırabilirsiniz:

• Noter, kaza yerine gelir ve kamera kayıtlarının mevcut olduğunu tespit eder
• Noter, kamera sahibinden kayıtların muhafaza edilmesini ister
• Bu tespit, mahkemede güçlü bir delil oluşturur

4. Mahkeme Kararı ile Talep

Noter tespit veya gönüllü başvuru sonuç vermezse, Asliye Hukuk Mahkemesi veya Sulh Ceza Hakimliği’nden delil tespiti kararı alınarak, kayıtların resmi olarak temin edilmesi sağlanabilir.

KVKK ve Güvenlik Kamerası Kayıtları

Güvenlik kamerası kayıtları da KVKK kapsamında kişisel veri niteliği taşır. KVKK m.6 ve m.7 uyarınca:

• Kamera kayıtları, meşru menfaat kapsamında işlenebilir
• Kayıtların saklanma süresi, KVKK Kurul kararları doğrultusunda belirlenir (genellikle 30 gün)
• Kayıtların üçüncü kişilerle paylaşılması, açık rıza veya yasal zorunluluk halinde mümkündür
• Mahkeme kararı veya savcılık talebi, yasal zorunluluk kapsamındadır

Araç Siyah Kutusu (EDR)

Modern araçların çoğunda, Event Data Recorder (EDR) olarak bilinen ve halk arasında “araç siyah kutusu” olarak adlandırılan bir cihaz bulunur. EDR, kaza öncesi, sırası ve sonrasındaki araç verilerini kaydeder ve trafik kazası davalarında son derece değerli bir delil kaynağıdır.

EDR Nedir ve Ne Veri Kaydeder?

EDR, aracın elektronik kontrol ünitesine (ECU) bağlı bir modüldür ve aşağıdaki verileri kaydeder:

EDR Verilerine Nasıl Ulaşılır?

EDR verilerine ulaşmak, teknik uzmanlık ve özel ekipman gerektirir:

1. Yetkili servis veya uzman bilirkişi: EDR verileri, özel okuma cihazları ile araçtan indirilmelidir. Bu işlem, yetkili servisler veya adli bilirkişiler tarafından yapılır.

2. Mahkeme kararı: EDR verilerinin resmi delil olarak kullanılabilmesi için, mahkeme kararı ile bilirkişi incelemesi yaptırılmalıdır.

3. Veri bütünlüğü: EDR verilerinin indirilmesi sırasında, verilerin değiştirilmediğini veya bozulmadığını gösteren hash değeri kaydedilmelidir. Bu, verilerin mahkemede kabul edilebilirliği açısından önemlidir.

EDR Verilerinin Hukuki Değeri

EDR verileri, trafik kazası davalarında şu açılardan kritik öneme sahiptir:

• Hız tespiti: Aracın kaza anındaki hızını objektif olarak gösterir
• Fren yapılıp yapılmadığı: Sürücünün kaza öncesi fren yapıp yapmadığını kanıtlar
• Kaza mekanizması: Çarpışmanın yönünü ve şiddetini belirler
• Kusur tespiti: Hangi tarafın hangi kuralı ihlal ettiğini destekler

Önemli: EDR verileri, Türkiye’de henüz yaygın olarak kullanılan bir delil türü değildir. Ancak teknolojinin gelişmesi ve araçlardaki EDR yaygınlığının artmasıyla birlikte, önemi giderek artmaktadır. Yargıtay, teknik verilerin delil olarak kabul edilebileceğini belirtmiştir.

Tanık Tespiti ve İfadesi

Tanık beyanları, trafik kazası davalarında en yaygın ve en önemli delil türlerinden biridir. Ancak tanık beyanlarının değerli olabilmesi için, tanıkların doğru şekilde tespit edilmesi, iletişim bilgilerinin alınması ve mahkemede dinlenmesi gerekir.

Tanık Kim Olabilir?

Trafik kazasında tanık olabilecek kişiler:

• Diğer sürücüler: Kazayı gören ve kaza yerinden geçen araç sürücüleri
• Yayalar: Kaza yerinde bulunan veya kaza anını gören yayalar
• Yakın iş yeri çalışanları: Kaza yerine yakın dükkan, büfe, benzin istasyonu çalışanları
• Güvenlik görevlileri: Site, AVM veya iş yeri güvenlik görevlileri
• Otobüs / dolmuş şoförleri: Kaza yerinden geçen toplu taşıma araçları şoförleri
• Komşular: Kaza yerine yakın konutlarda oturan ve kaza anını gören kişiler

Tanık Tespiti - Adım Adım

Adım 1: Olay Yerinde Tanık Arayın

Kaza anında ve hemen sonrasında, etrafınıza bakın ve kazayı gören kişileri tespit edin:

• “Kazayı gören var mı?” diye sorun
• Durup bakan, telefonuyla görüntü alan kişilere yaklaşın
• Yakın iş yerlerinden dışarı çıkan kişileri tespit edin

Adım 2: Tanık Bilgilerini Alın

Her tanığın aşağıdaki bilgilerini eksiksiz kaydedin:

• Adı ve soyadı
• T.C. kimlik numarası (mümkünse)
• Telefon numarası
• Adresi
• Kazayı gördüğü konum (nereden izledi)

Adım 3: Tanık Beyanını Kaydedin

Tanığın kazaya ilişkin beyanını mümkünse yazılı olarak kaydedin:

• Tanığın gördüklerini kendi cümleleriyle yazın
• Tanığa okuyup imzalatın (mümkünse)
• Tarih ve saat belirtin

Önemli: Tanık beyanını sesli olarak kaydetmek (ses kaydı) da mümkündür. Ancak KVKK kapsamında, karşı tarafın bilgisi ve rızası olmadan ses kaydı yapmak tartışmalıdır. Yazılı beyan almak daha güvenli bir yöntemdir.

Adım 4: Tanıkla İletişimi Sürdürün

Kaza sonrası dönemde tanıkla iletişimi sürdürün:

• Telefon numarasını kaydedin ve düzenli olarak arayın
• Mahkeme sürecinde tanığın dinlenmesi gerektiğini bildirin
• Tanığın yer değiştirmesi durumunda yeni adresini öğrenin

Mahkemede Tanık Dinletme

Tazminat davası açıldığında, tanıkların mahkemede dinlenmesi için aşağıdaki adımları izleyin:

1. Dava dilekçesinde tanıkları belirtin: Dava dilekçesinin “Deliller” bölümünde, tanıkların ad, soyad ve adreslerini listeleyin.

2. Tanık listesi sunun: Mahkemeye, dinlenmesini istediğiniz tanıkların listesini sunun.

3. Tanık çağrısı: Mahkeme, tanıkları duruşmaya davet eder. Tanıkların duruşmaya gelmesi zorunludur; gelmeyen tanıklar hakkında zorlama uygulanabilir.

4. Tanık sorgulama: Duruşmada, tanıklar hakim tarafından sorgulanır. Taraflar ve avukatları da tanıklara soru sorabilir.

5. Tanık beyanının kaydı: Tanık beyanı, duruşma tutanağına geçirilir ve davanın delilleri arasına katılır.

Tanık Beyanının Değerlendirilmesi

Mahkeme, tanık beyanını aşağıdaki kriterlere göre değerlendirir:

Yargıtay İlkesi: Yargıtay, tanık beyanının tek başına yeterli olmayabileceğini, diğer delillerle desteklenmesi gerektiğini belirtmiştir. Tanık beyanı, fotoğraf, kamera kaydı, kroki ve diğer delillerle birlikte değerlendirilmelidir.

Kaza Yeri İnceleme ve Kroki

Kolluk kuvvetleri tarafından düzenlenen kaza yeri krokisi, trafik kazası davalarının en temel delillerinden biridir. Kroki, kazanın meydana geldiği yerin kuşbakışı çizimini ve araçların konumlarını gösterir.

Krokide Yer Alan Bilgiler

Polis veya jandarma tarafından çizilen krokide aşağıdaki bilgiler yer alır:

• Yolun yapısı: Şerit sayısı, yön, kavşak tipi
• Araçların konumu: Kaza öncesi ve kaza sonrası konumlar
• Çarpışma noktası: Çarpmanın gerçekleştiği yer
• Fren izleri: Fren izlerinin başlangıç ve bitiş noktaları
• Savrulma izleri: Araçların savrulma yönü ve mesafesi
• Trafik işaretleri: Işık, tabela, yol çizgileri
• Çevre unsurları: Binalar, direkler, kaldırımlar

Krokiye İtiraz

Krokide hata veya eksiklik olduğunu düşünüyorsanız, aşağıdaki yollara başvurabilirsiniz:

1. Tutanakta itiraz şerhi: Kaza tespit tutanağını imzalarken, krokiye itirazınızı şerh olarak düşebilirsiniz. “Kroki gerçeği yansıtmamaktadır” şeklinde bir not ekleyin.

2. Tanık beyanları: Krokinin hatalı olduğunu destekleyen tanık beyanlarını tutanağa geçirilmesini talep edin.

3. Fotoğraf ve video: Krokinin aksini gösteren fotoğraf ve video delillerinizi sunun.

4. Bilirkişi incelemesi: Tazminat davası açıldığında, mahkemeden kaza yerinin yeniden incelenmesini ve bilirkişi raporu alınmasını talep edin.

Krokinin Hukuki Değeri

Kroki, kaza tespit tutanağının ayrılmaz bir parçasıdır ve resmi belge niteliği taşır. Ancak Yargıtay’ın yerleşik içtihatları uyarınca, kroki kesin delil değildir. Mahkeme, krokinin aksine karar verebilir ve bilirkişi incelemesi ile krokinin hatalı olduğunu tespit edebilir.

Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, E. 2019/4521, K. 2019/5892, T. 15.10.2019: Bu kararda, kaza tespit tutanağı ve ekindeki krokinin kesin hüküm teşkil etmediği, mahkemenin takdir yetkisi kapsamında krokinin aksine karar verebileceği ve gerekçeli kararında krokinin neden hatalı olduğunu açıklaması gerektiği belirtilmiştir.

Tıbbi Deliller

Trafik kazasında yaralanma söz konusu olduğunda, tıbbi deliller tazminat davasının en kritik unsurlarından birini oluşturur. Tıbbi deliller, yaralanmanın varlığını, niteliğini, ciddiyetini ve kaza ile nedensellik bağını ispatlar.

Toplanması Gereken Tıbbi Deliller

Tıbbi Delil Toplama Süreci

Adım 1: Kaza Sonrası Derhal Sağlık Kuruluşuna Başvurun

Yaralanma şüpheniz olmasa bile, kaza sonrası bir sağlık kuruluşuna başvurun ve muayene olun. Bu başvuru, yaralanmanın kaza ile ilişkisini kurmak açısından kritik öneme sahiptir.

Adım 2: Tüm Tetkik ve Tedavi Belgelerini Saklayın

• Röntgen, MR, BT raporlarını ve görüntülerini (CD/USB) saklayın
• İlaç reçetelerini ve eczane faturalarını muhafaza edin
• Fizik tedavi seans kartlarını ve raporları biriktirin
• Tüm sağlık harcamalarının faturalarını toplayın

Adım 3: Yaralanma Fotoğrafları Çekin

Dış yaralanmalarınızı (morarma, kesik, şişlik, yanık vb.) düzenli olarak fotoğraflayın:

• Kaza sonrası ilk gün: Yaralanmanın ilk halini çekin
• Sonraki günler: Yaralanmanın iyileşme sürecini takip edin
• Her fotoğrafta tarih ve saat bilgisi olsun
• Mümkünse, yaralanmanın vücut üzerindeki konumunu gösteren geniş açı çekimler yapın

Adım 4: Uzman Raporları Alın

Yaralanmanızın niteliğine göre, ilgili uzmanlardan rapor alın:

• Ortopedi ve travmatoloji: Kırık, çıkık, eklem yaralanmaları
• Beyin ve sinir cerrahisi: Kafa travması, omurga yaralanmaları
• Fizik tedavi ve rehabilitasyon: Yumuşak doku yaralanmaları, kronik ağrı
• Psikiyatri / klinik psikoloji: Travma sonrası stres bozukluğu, depresyon
• Göz hastalıkları: Görme bozuklukları
• KBB: İşitme kayıpları

Delillerin Muhafazası

Delillerin toplanması kadar, muhafaza edilmesi de büyük önem taşır. Toplanan delillerin kaybolması, bozulması veya değiştirilmesi, davanın seyrini olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle, delillerin güvenli şekilde saklanması ve yedeklenmesi gerekir.

Dijital Delillerin Muhafazası

Dijital Delil Muhafazası - En İyi Uygulamalar

1. Orijinal dosyaları değiştirmeyin: Fotoğraf ve videoları kırpma, filtre uygulama veya düzenleme yapmayın. Orijinal dosyalar, EXIF verileri (tarih, saat, konum, cihaz bilgisi) içerir ve bu veriler delil değerini artırır.

2. Birden fazla kopya oluşturun: Delillerinizi en az üç farklı ortamda saklayın:

   • Telefon / bilgisayar hafızası
   • Harici disk veya USB bellek
   • Bulut depolama (Google Drive, Dropbox, iCloud vb.)

3. Hash değeri kaydedin: Önemli dijital delillerin MD5 veya SHA-256 hash değerini kaydedin. Bu, dosyanın değiştirilmediğini kanıtlamak için kullanılır.

4. Zaman damgası kullanın: Mümkünse, dijital delillerinize güvenilir zaman damgası (trusted timestamp) ekleyin. Bu, dosyanın belirli bir tarihte var olduğunu kanıtlar.

5. Dosya isimlerini standartlaştırın: Dosyaları anlamlı isimlerle kaydedin:

   • 2026-06-13_kaza-yeri-genel-01.jpg
   • 2026-06-13_hasar-detay-sol-on.jpg
   • 2026-06-13_tanik-beyani-ahmet-yilmaz.pdf

Fiziksel Delillerin Muhafazası

• Kaza tespit tutanağı: Orijinal nüshayı güvenli bir yerde saklayın, fotokopi çıkarın
• Sağlık raporları: Tüm raporların orijinallerini bir dosyada toplayın
• Faturalar ve makbuzlar: Tedavi giderlerine ait tüm faturaları saklayın
• Kıyafetler: Kaza anında giydiğiniz ve hasar gören kıyafetleri atmayın; bunlar darbe yönünü ve şiddetini gösterebilir
• Araç parçaları: Kırılan veya hasar gören araç parçalarını mümkünse muhafaza edin

Delil Tespiti (Tespit Davası)

Delillerin kaybolma tehlikesi varsa veya karşı tarafın elindeki delillere erişim gerekirse, delil tespiti yolu kullanılabilir. Delil tespiti, mevcut delillerin resmi olarak kayıt altına alınmasını sağlayan hukuki bir süreçtir.

Noter Tespiti

Noter tespiti, 15.12.2004 tarihli ve 5311 sayılı Kanun ile noterlere verilen bir yetkidir. Noter, belirli bir durumun veya delilin mevcut olduğunu resmi olarak tespit eder.

Noter Tespiti Ne Zaman Kullanılır?

• Güvenlik kamerası kayıtlarının mevcut olduğunun tespiti
• Kaza yerinin durumunun (izler, hasarlar) kayıt altına alınması
• İnternet sitesi veya sosyal medya içeriğinin tespiti
• Araç hasarının kayıt altına alınması

Noter Tespiti Süreci

1. Başvuru: Herhangi bir notere başvurun
2. Talep: Tespit edilmesini istediğiniz durumu açıklayın
3. Tespit: Noter, kaza yerine gelir veya ilgili kuruluştan bilgi talep eder
4. Tespit tutanağı: Noter, tespit sonucunu resmi bir tutanağa bağlar
5. Ücret: Noter tespit ücreti, tespit türüne göre değişir

Önemli: Noter tespiti, delilin mevcut olduğunu gösterir ancak delilin içeriği hakkında kesin hüküm vermez. Örneğin, noter “şu adreste güvenlik kamerası bulunmaktadır ve kaza anına ait kayıt mevcuttur” şeklinde tespit yapar, ancak kaydın içeriğini yorumlamaz.

Mahkeme Tespiti (HMK m.400)

Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m.400 uyarınca, bir hakkın kullanılabilmesi için delil tespiti gerekli olan kişi, henüz dava açmamış olsa bile delil tespitinde bulunabilir.

Mahkeme Tespiti Ne Zaman Kullanılır?

• Delilin kaybolma veya değiştirilme tehlikesi varsa
• Delil, karşı tarafın veya üçüncü kişinin elindeyse
• Delilin resmi olarak kayıt altına alınması gerekiyorsa
• Dava açılmadan önce delillerin güvence altına alınması gerekiyorsa

Mahkeme Tespiti Süreci

1. Başvuru: Yetkili Sulh Hukuk Hakimliği’ne başvurun
2. Dilekçe: Tespit talebini içeren dilekçeyi sunun
3. İnceleme: Hakim, talebi inceler ve gerekirse keşif veya bilirkişi incelemesi kararı verir
4. Tespit: Delil, mahkeme tarafından resmi olarak kayıt altına alınır
5. Karar: Tespit sonucu, dava açıldığında delil olarak kullanılır

Tespit Dilekçesinde Olması Gerekenler

• Tespit talep edenin bilgileri
• Tespit edilmek istenen delilin tanımı ve yeri
• Tespitin gerekliliğinin gerekçesi (kaybolma tehlikesi, erişim zorluğu vb.)
• Deliller (varsa)
• Talep

Noter Tespiti ile Mahkeme Tespiti Arasındaki Farklar

Hukuki Dayanak

Trafik kazasında delil toplama ve delil tespiti süreci, Türk hukuk sisteminde aşağıdaki yasal düzenlemelere dayanmaktadır:

Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK)

HMK m.188 - Delil Sunma Yükümlülüğü:

“Her iddia eden, iddiasını ispatla yükümlüdür. Ancak kanunda aksi öngörülmedikçe, delil sunma yükümlülüğü iddia eden tarafa aittir.”

Bu madde, tazminat davasında delil sunma yükümlülüğünün davacıya ait olduğunu belirtir. Trafik kazası mağdurunun, kazanın meydana geldiğini, karşı tarafın kusurlu olduğunu ve zarara uğradığını delillerle ispatlaması gerekir.

HMK m.189 - Delil Sözleşmesi:

“Taraflar, delil sözleşmesi yapabilirler. Delil sözleşmesi, belirli bir vakianın ispatı için kullanılacak delilleri belirler.”

HMK m.190 - Kesin Delil:

“Kanunda kesin delil olarak düzenlenen deliller, hakimin takdir yetkisini bağlar.”

Resmi belgeler (kaza tespit tutanağı, noter tespit tutanağı vb.) kesin delil niteliğindedir.

HMK m.193 - Belge Sunma Yükümlülüğü:

“Bir belge, karşı tarafın veya üçüncü kişinin elinde ise, hakim, bu belgenin sunulmasına karar verebilir.”

Bu madde, karşı tarafın veya üçüncü kişinin elindeki delillerin (güvenlik kamerası kayıtları, araç verileri vb.) mahkeme kararı ile talep edilebileceğini düzenler.

HMK m.400 - Delil Tespiti:

“Bir hakkın kullanılabilmesi için delil tespiti gerekli olan kişi, henüz dava açmamış olsa bile delil tespitinde bulunabilir. Delil tespiti, delilin kaybolma veya kullanılmaz hâle gelme tehlikesi varsa da istenebilir.”

Bu madde, delil tespitinin hukuki dayanağını oluşturur.

6100 Sayılı HMK İlgili Maddeler

2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu (KTK)

KTK m.112: Trafik kazalarının tespiti ve raporlanması

“Trafik kazalarında, kolluk kuvvetleri tarafından kaza yeri incelemesi yapılır ve kaza tespit tutanağı düzenlenir.”

KTK m.85: Trafik sigortası zorunluluğu

KTK m.91: İşletenin tehlike sorumluluğu

6698 Sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK)

KVKK m.6: Özel nitelikli kişisel veriler

“Kişilerin ırkı, etnik kökeni, siyasi düşüncesi, felsefi inancı, dini, mezhebi veya diğer inançları, kılık ve kıyafeti, dernek, vakıf ya da sendika üyeliği, sağlığı, cinsel hayatı, ceza mahkûmiyeti ve güvenlik tedbirleriyle ilgili verileri ile biyometrik ve genetik verileri özel nitelikli kişisel veridir.”

KVKK m.7: Verilerin silinmesi, yok edilmesi veya anonimleştirilmesi

“Kişisel veriler, işlendikleri amaç için gerekli olan sürenin dolması ve/veya ilgili mevzuatta öngörülen süre sona erdiğinde silinir, yok edilir veya anonim hâle getirilir.”

Türk Borçlar Kanunu (TBK)

TBK m.49 - Haksız Fiil Sorumluluğu:

“Kusurlu ve haksız bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür.”

TBK m.50 - Zararın Kapsamı:

“Zararın belirlenmesinde, zarar görenin malvarlığında meydana gelen eksilme ile elde edilemeyen kazanç dikkate alınır.”

TBK m.51 - Hakim İndirimi (Müterafik Kusur):

“Zararın oluşunda mağdur da kusurlu ise, tazminat miktarı belirlenirken mağdurun kusuru dikkate alınır.”

TBK m.56 - Manevi Tazminat:

“Hakim, manevi tazminat olarak uygun bir miktar paraya hükmedebilir.”

Yargıtay Kararları

Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, E. 2019/4521, K. 2019/5892, T. 15.10.2019:

“Kaza tespit tutanağı ve ekindeki kroki, trafik kazasının oluş şeklini ve tarafların kusur durumlarını belirleyen resmi belgeler olmakla birlikte, kesin hüküm teşkil etmez. Mahkeme, tutanaktaki tespitleri takdir eder ve gerekçeli kararında tutanağın aksine bir sonuca varabilir. Özellikle tutanaktaki kroki çiziminin hatalı olduğu, tanık beyanlarının dikkate alınmadığı veya teknik incelemenin eksik yapıldığı durumlarda, mahkemece bilirkişi incelemesi yaptırılarak yeni bir kusur değerlendirmesi yapılması gerekmektedir.”

Bu karar, kaza tespit tutanağının ve krokinin bağlayıcı olmadığını, mahkemenin takdir yetkisi kapsamında aksine karar verebileceğini açıkça ortaya koymaktadır.

Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, E. 2021/1876, K. 2021/3254, T. 08.04.2021:

“Kaza yerindeki MOBESE ve güvenlik kamerası kayıtları, kaza tespit tutanağının aksine bir durumu ortaya koyuyorsa, mahkemece bu kayıtlar dikkate alınmalıdır. Kamera kayıtları, kazanın gerçek oluş şeklini en doğru şekilde yansıtan delillerdir ve tutanaktaki hatalı tespitlerin düzeltilmesinde belirleyici rol oynar. Kamera kayıtlarının talep edilmesi ve muhafaza altına alınması, tarafların haklarını korumak açısından büyük önem taşır.”

Bu karar, MOBESE ve güvenlik kamerası kayıtlarının delil değerini ve tutanağın aksine karar verilmesinde belirleyici rolünü vurgulamaktadır.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2018/13-1234, K. 2020/567, T. 10.03.2020:

“Trafik kazası tazminat davalarında, delillerin toplanması ve muhafazası davacı tarafın yükümlülüğündedir. Ancak delillerin karşı tarafın veya üçüncü kişinin elinde bulunması halinde, HMK m.193 uyarınca mahkemeden bu delillerin sunulmasına karar verilmesi talep edilebilir. Mahkeme, talep edilen delillerin davanın sonucu açısından önemli olduğunu tespit ederse, delillerin sunulmasına karar vermelidir.”

Sık Sorulan Sorular

1. Trafik kazası sonrası ilk ne yapmalıyım?

Öncelikle can güvenliğinizi sağlayın. Aracınızı güvenli bir yere alın, dörtlü flaşörleri yakın ve yansıtıcı üçgen yerleştirin. Yaralı varsa 112 Acil Servis’i, kolluk için 155 (polis) veya 156’yı (jandarma) arayın. Kaza yerinden ayrılmayın ve delil toplamaya başlayın.

2. MOBESE kayıtları ne kadar süre saklanır?

MOBESE kayıtlarının saklanma süresi şehirden şehre ve sistemden sisteme değişmekle birlikte, genellikle 7 ila 30 gün arasındadır. Bazı sistemlerde kayıtlar 7 gün sonra otomatik olarak silinir. Bu nedenle, kaza sonrası mümkün olan en kısa sürede (tercihen ilk 24-48 saat) savcılık veya mahkeme aracılığıyla talep edilmelidir.

3. MOBESE kaydını doğrudan kendim talep edebilir miyim?

Hayır. MOBESE kayıtları, kişisel veri niteliği taşır ve doğrudan vatandaşlara verilmez. Kayıtlar, Cumhuriyet Savcılığı, Sulh Ceza Hakimliği veya Asliye Hukuk Mahkemesi kararı ile talep edilebilir. Kaza sonrası derhal bir avukata başvurarak, kayıtların muhafaza altına alınmasını sağlayabilirsiniz.

4. Karşı tarafın güvenlik kamerası kayıtlarını nasıl alırım?

Öncelikle kamera sahibi ile iletişime geçerek kayıtların muhafaza edilmesini ve bir kopyasının verilmesini talep edin. Kamera sahibi gönüllü olarak vermezse, noter tespiti yaptırarak kayıtların mevcut olduğunu resmi olarak kayıt altına alabilirsiniz. Daha sonra, tazminat davası açarak HMK m.193 uyarınca mahkemeden kayıtların sunulmasına karar verilmesini talep edebilirsiniz.

5. Araç siyah kutusu (EDR) verileri delil olarak kabul edilir mi?

Evet. EDR verileri, teknik veriler kapsamında delil olarak kabul edilebilir. Ancak verilerin resmi olarak indirilmesi ve raporlanması gerekir. Bu işlem, yetkili servisler veya adli bilirkişiler tarafından yapılmalıdır. Mahkeme kararı ile bilirkişi incelemesi yaptırılarak EDR verileri delil olarak kullanılabilir.

6. Tanık bulamazsam ne olur?

Tanık bulunamaması, davanın kaybedileceği anlamına gelmez. Fotoğraf, video, kamera kayıtları, kroki, tıbbi belgeler ve diğer deliller de davanın seyrini belirleyebilir. Ancak tanık beyanı, özellikle diğer delillerin yetersiz olduğu durumlarda önemli bir destek sağlayabilir. Mümkünse, kaza yerindeki iş yeri kameralarını ve MOBESE kayıtlarını alternatif delil olarak değerlendirin.

7. Fotoğrafları düzenleyebilir miyim?

Hayır. Delil olarak kullanılacak fotoğrafları kesinlikle düzenlemeyin. Kırpma, filtre uygulama, parlaklık veya kontrast değiştirme gibi işlemler, fotoğrafın delil değerini zayıflatır ve hatta delil niteliğini tamamen ortadan kaldırabilir. Orijinal dosyaları, EXIF verileri (tarih, saat, konum, cihaz bilgisi) ile birlikte muhafaza edin.

8. Kaza tespit tutanağını imzalamak zorunda mıyım?

Kaza tespit tutanağını imzalamak, tutanağın içeriğini kabul ettiğiniz anlamına gelmez. Tutanağı imzalamamanız durumunda da, tutanak düzenlenmeye devam eder. Ancak tutanağın bir örneğini almanız önemlidir. Tutanaktaki bilgilere itirazınız varsa, imza bölümüne “İtirazım vardır” şeklinde bir şerh düşebilirsiniz.

9. Delil tespiti için dava açmam gerekir mi?

Hayır. HMK m.400 uyarınca, henüz dava açmamış olsanız bile delil tespitinde bulunabilirsiniz. Delil tespiti, bağımsız bir hukuki süreçtir ve dava açılmasından önce de yapılabilir. Ancak tespit sonucu, dava açıldığında delil olarak kullanılır.

10. Dijital delillerin kaybolmaması için ne yapmalıyım?

Dijital delillerinizi en az üç farklı ortamda saklayın: telefon/bilgisayar hafızası, harici disk veya USB bellek ve bulut depolama. Orijinal dosyaları değiştirmeyin ve düzenlemeyin. Dosyaların hash değerini kaydedin. Mümkünse, güvenilir zaman damgası ekleyin.

11. Kaza yerinden ayrıldıktan sonra delil toplayabilir miyim?

Evet, kaza yerinden ayrıldıktan sonra da delil toplayabilirsiniz. Kaza yerine geri dönerek çevredeki güvenlik kameralarını tespit edebilir, MOBESE kayıtlarını talep edebilir ve tanık arayabilirsiniz. Ancak zaman geçtikçe delillerin kaybolma riski artar. Bu nedenle, mümkün olan en kısa sürede harekete geçmeniz önemlidir.

12. Karşı taraf fotoğraf çekmemi engelleyebilir mi?

Hayır. Kaza yeri, kamuya açık bir alandır ve fotoğraf çekmenizi engellemek mümkün değildir. Ancak karşı tarafın yüzünü veya plakasını çekmek, KVKK kapsamında tartışmalı olabilir. Kaza yeri, araç hasarları ve yol koşullarını çekmeniz, meşru menfaat kapsamında değerlendirilir. Karşı tarafın engellemeye çalışması durumunda, kolluğun gelmesini bekleyin ve durumu tutanağa geçirilmesini talep edin.

13. Sigorta şirketi delilleri kendisi toplar mı?

Sigorta şirketi, kendi eksperini göndererek hasar tespiti yapar. Ancak bu tespit, yalnızca maddi hasar ile sınırlıdır ve tazminat davası açısından yetersiz kalabilir. Sigorta eksperinin raporu, sigorta ödemesi için hazırlanır ve tazminat davasındaki kusur değerlendirmesini tam olarak yansıtmayabilir. Bu nedenle, kendi delillerinizi toplamanız ve bir avukattan destek almanız önerilir.

14. Delil toplama sürecinde avukat ne zaman devreye girmeli?

Mümkünse, kaza sonrası mümkün olan en kısa sürede bir avukata başvurun. Avukat, MOBESE ve güvenlik kamerası kayıtlarının resmi olarak talep edilmesini, noter tespiti yaptırılmasını ve delillerin doğru şekilde muhafaza edilmesini sağlayabilir. Özellikle yaralanmalı kazalarda, avukat desteği erken aşamada büyük fark yaratır.

Sonuç

Trafik kazası sonrası delil toplama, tazminat davasının en kritik aşamasıdır. Haklı bir davanın kaybedilmesinin en yaygın nedeni, delil yetersizliğidir. Bu nedenle, kaza anından itibaren bilinçli ve sistematik şekilde hareket etmek büyük önem taşır.

Delil toplama sürecinde dikkat edilmesi gereken temel ilkeler şunlardır:

1. Kaza anında başlayın: Fotoğraf ve video çekimi, tanık tespiti ve karşı taraf bilgilerini kaza yerinde alın.
2. MOBESE ve güvenlik kamerası kayıtlarını derhal talep edin: Kayıtlar hızla silinir; zaman kaybetmeyin.
3. Tıbbi belgeleri eksiksiz toplayın: Acil servis kayıtları, görüntüleme raporları, tedavi belgeleri ve faturalar.
4. Dijital delilleri yedekleyin: Orijinal dosyaları değiştirmeden, birden fazla ortamda saklayın.
5. Noter veya mahkeme tespiti yaptırın: Delillerin kaybolma tehlikesi varsa, resmi tespit sürecini başlatın.
6. Profesyonel destek alın: Trafik kazası ve tazminat hukuku konusunda deneyimli bir avukattan destek alın.

Unutmayın, her trafik kazası mağdurunun tazminat hakkı vardır ve bu hak, yasal güvence altındadır. Ancak bu hakkı kullanabilmek için, delillerin varlığı ve kalitesi belirleyici faktördür. Delillerinizi doğru şekilde toplamanız, muhafaza etmeniz ve hukuki sürece sunmanız, haklarınızı tam olarak kullanabilmeniz için gereklidir.

Trafik kazası sonrası delil toplama sürecinde yaşadığınız belirsizlikler veya karşılaştığınız zorluklar konusunda, deneyimli bir hukuk danışmanına başvurmanızı önemle tavsiye ederiz.

Yasal Uyarı: Bu yazı, yalnızca bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup, hukuki tavsiye niteliği taşımamaktadır. Her olayın kendine özgü özellikleri bulunmaktadır ve yazıda yer alan bilgiler, okuyucunun özel durumuna uygulanabilirliği garanti edilmemektedir. Trafik kazası sonrası hukuki haklarınızı tam olarak anlamak ve delil toplama sürecini doğru şekilde yönetmek için, lisanslı bir avukata başvurmanızı önemle tavsiye ederiz. Yazıda belirtilen yasal düzenlemeler, süreler ve uygulamalar zaman içinde değişiklik gösterebilir; güncel bilgiler için ilgili mevzuatı takip ediniz veya bir hukuk danışmanına başvurunuz.