Servis Kazası İş Kazası mı? Trafik ve İş Kazası Tazminatı İlişkisi (2026 Güncel Rehber)

Giriş

Her sabah milyonlarca çalışan evlerinden iş yerlerine ulaşmak için yola çıkar. Kimisi kendi aracıyla, kimisi toplu taşıma ile, kimisi de işveren tarafından sağlanan servis araçlarıyla seyahat eder. Ne var ki bu günlük yolculuklar, her zaman güven içinde sona ermez. Türkiye’de her yıl binlerce kişi işe giderken veya işten dönerken trafik kazasına karışmakta; bir kısmı hayatını kaybetmekte, bir kısmı ise kalıcı veya geçici sakatlıklarla yaşamak zorunda kalmaktadır.

Servis araçlarıyla gerçekleşen kazalar, hukuki açıdan özel bir öneme sahiptir. Zira bu tür kazalar, hem trafik kazası hem de iş kazası niteliği taşıyabilmekte; bu iç içe geçme durumu, mağdurların birden fazla hukuki zeminden tazminat talep etme imkânı doğurmaktadır. Ancak uygulamada işçiler, işverenler ve sigorta şirketleri arasında hangi hakların bulunduğu, hangi mercilere başvurulacağı ve tazminatın nasıl hesaplanacağı konusunda ciddi bilgi eksiklikleri yaşanmaktadır.

Bu yazıda, servis kazalarında iş kazası ve trafik kazası ilişkisini, SGK haklarını, tazminat taleplerini ve dava süreçlerini 2026 yılı mevzuatı ve Yargıtay içtihatları ışığında detaylı olarak ele alacağız.

1. İş Kazası Tanımı ve 5510 Sayılı Kanun’un 13. Maddesi

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 13. maddesi, iş kazasını şu şekilde tanımlamaktadır:

İş kazası, sigortalının işyerinde bulunduğu sırada, işveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle, bir işin yürütümü kapsamında olmak kaydıyla görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda, emziren kadın sigortalının çocuğuna süt vermesi için ayrılan zamanlarda veya sigortalıların işyeri ile gittikleri geldiği güzergâh sırasında meydana gelen ve sigortalıyı bedence veya ruhça arızaya uğratan olaydır.

Bu tanım, beş farklı durumu iş kazası kapsamında saymaktadır:

Görüldüğü üzere kanun koyucu, işe gidip gelme güzergâhında meydana gelen kazaları açıkça iş kazası saymıştır. Bu kapsamda, işveren tarafından organize edilen servis araçlarında gerçekleşen kazalar da iş kazası niteliği taşımaktadır.

İş Kazası Sayılabilmesi İçin Aranan Şartlar

Bir olayın 5510 sayılı Kanun anlamında iş kazası sayılabilmesi için aşağıdaki unsurların bir arada gerçekleşmesi gerekir:

1. Sigortalı statüsü: Olayın 5510 sayılı Kanun kapsamında sigortalı bir kişiye ilişkin olması
2. Ani ve dış etken: Olayın ani, beklenmedik ve dışarıdan gelen bir etkenle gerçekleşmesi
3. Bedeni veya ruhsal zarar: Olay sonucunda sigortalının bedence veya ruhça arızaya uğraması
4. Nedensellik bağı: Olay ile zarar arasında uygun nedensellik ilişkisinin bulunması
5. Zaman ve yer unsuru: Olayın yukarıda sayılan hallerden birinin gerçekleştiği zaman ve yerde meydana gelmesi

2. Trafik Kazası ve İş Kazası İç İçeliği

En çok merak edilen sorulardan biri şudur: Bir kaza hem trafik kazası hem de iş kazası sayılabilir mi?

Cevap evet’tir. Bir olayın birden fazla hukuki nitelendirmeye tabi olması hukuk sistemimizde mümkündür. Nitekim Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre, işe giderken veya işten dönerken meydana gelen bir trafik kazası, aynı zamanda iş kazası niteliği de taşımaktadır. Bu durum, mağdur çalışanın her iki statüden doğan hakları ayrı ayrı talep edebilmesi anlamına gelmektedir.

İç İçeliğin Hukuki Sonuçları

Bu tablodan da anlaşılacağı üzere, trafik kazası ve iş kazası statüleri birbirini dışlamaz; aksine birbirini tamamlar. Mağdur çalışan, her iki statüden doğan hakları paralel olarak ileri sürebilir. Ancak burada yansıma zararının önlenmesi ilkesi gereğince, aynı kalemden birden fazla tazminat alınamayacağı unutulmamalıdır. Örneğin, SGK tarafından bağlanan sürekli iş göremezlik geliri, maddi tazminat hesaplamasında dikkate alınır ve bu gelir, tazminat miktarından mahsup edilir.

Yargıtay İçtihadı

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 2019/4567 E., 2020/1234 K. sayılı kararında şu ilkeyi benimsemiştir:

“İşe giderken meydana gelen trafik kazası, 5510 sayılı Kanun’un 13. maddesi uyarınca iş kazası niteliğindedir. Sigortalı, trafik kazası nedeniyle kusurlu sürücüye ve işletene karşı TBK’nın haksız fiil hükümleri uyarınca tazminat davası açabileceği gibi, işverenine karşı da iş kazası nedeniyle tazminat davası açabilir. Bu iki dava farklı hukuki sebeplere dayanmakta olup, birbirini engellemez.”

Benzer şekilde Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 2021/10-567 E., 2022/890 K. sayılı kararında:

“İş kazası ile trafik kazasının iç içe geçtiği durumlarda, SGK’nın rücu hakkı ile zarar görenin tazminat hakkı farklı hukuki kurumlardır. SGK, ödediği tazminat ve gelirler nedeniyle kusur oranında işverene rücu edebilir. Bu durum, zarar görenin doğrudan işverene karşı açacağı tazminat davasını etkilemez.”

3. Servis Aracı Kazaları ve Sorumluluk

Servis araçlarıyla gerçekleşen kazalar, sorumluluk açısından çok boyutlu bir yapı arz eder. Bu tür kazalarda birden fazla sorumlusu olabilecek taraf bulunmaktadır:

3.1. İşverenin Sorumluluğu

İşveren, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 77. maddesi uyarınca çalışanların sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlüdür. Bu yükümlülük, yalnızca işyeri içindeki güvenliği değil, aynı zamanda işveren tarafından organize edilen ulaşım hizmetini de kapsar.

İşveren kendi imkanlarıyla servis hizmeti sağlıyorsa veya bir taşıyıcı firma ile anlaşarak çalışanlarını taşıtıyorsa, güvenli taşıma yükümlülüğü altındadır. Bu yükümlülüğün ihlali halinde işveren, meydana gelen kazadan dolayı kusuru oranında sorumlu tutulacaktır.

İşverenin sorumluluğu şu durumlarda gündeme gelir:

• İşveren kendi aracını servis olarak kullanıyorsa ve araç bakımları ihmal edilmişse
• İşveren, ehliyetsiz veya alkollü bir şoförü görevlendirmişse
• İşveren, aşırı yüklenmiş veya teknik yetersizlikleri bulunan bir aracı servis olarak kullanıyorsa
• İşveren, yasal zorunluluğu olduğu halde personel servisi taşıma belgesi olmayan bir araç kullanıyorsa
• İşveren, çalışanlarını güvenli bir taşıyıcı firma yerine merdiven altı bir taşımacıya emanet etmişse

3.2. Taşıyıcı Firmanın Sorumluluğu

İşveren, servis hizmetini bir taşıyıcı firmaya devretmişse, bu firma da karayolları motorlu araçlar zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamında sorumludur. Ayrıca taşıyıcı firma, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun taşıma sözleşmesine ilişkin hükümleri uyarınca da sorumluluk altındadır.

Taşıyıcı firmanın sorumluluğu şu durumlarda artar:

• Şoförün trafik kurallarını ihlal etmesi (hız, kırmızı ışık, takip mesafesi vb.)
• Aracın periyodik bakımlarının yapılmamış olması
• Aracın yolcu taşıma yeterliliğinin bulunmaması
• Şoförün yorgun veya uykusuz araç kullanması

3.3. Sürücünün Kişisel Sorumluluğu

Kazaya neden olan sürücü, kusuru oranında TBK’nın haksız fiil hükümleri (m.49 ve devamı) uyarınca kişisel sorumluluk altındadır. Sürücünün ağır kusuru veya kastı söz konusu ise, sigorta şirketi ödediği tazminatı sürücüye rücu edebilir.

3.4. Sorumluluk Tablosu

4. İşe Giderken/Gelirken Kaza: Güzergâh Kavramı

5510 sayılı Kanun’un 13. maddesinde geçen “güzergâh” kavramı, uygulamada en çok tartışılan konulardan biridir. Kanun koyucu, işe gidip gelme sırasında meydana gelen kazaları iş kazası sayarken, bu güzergâhın normal ve olağan olması gerektiğini ima etmiştir.

4.1. Normal Güzergâh Nedir?

Normal güzergâh, çalışanın evinden işyerine (veya işyerinden evine) ulaşmak için kullandığı en yaygın ve mantıklı rota olarak tanımlanabilir. Bu güzergâh:

• Çalışanın ikamet adresi ile işyeri arasında olmalıdır
• Günlük hayatın olağan akışına uygun olmalıdır
• Makul bir mesafe ve süreyi aşmamalıdır
• Çalışanın düzenli olarak kullandığı yol olmalıdır

4.2. Sapma Durumu

Çalışanın normal güzergâhtan sapması halinde, bu sapmanın niteliğine göre iş kazası statüsü değişebilir:

Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre, çalışanın günlük yaşamın olağan ihtiyaçları doğrultusunda yaptığı küçük sapmalar (ekmek alma, markete uğrama, çocuk okuldan alma gibi) iş kazası statüsünü ortadan kaldırmaz. Ancak çalışanın işe gitmek yerine tamamen kişisel bir amaçla farklı bir yöne gitmesi halinde, bu süre zarfında meydana gelen kaza iş kazası sayılmaz.

4.3. Servis Aracı Kullanımında Güzergâh

Servis aracı söz konusu olduğunda güzergâh tartışması genellikle yaşanmaz. Zira servis aracı, işveren tarafından belirlenen sabit bir güzergâhta hareket etmektedir. Dolayısıyla servis aracında meydana gelen kaza, otomatik olarak iş kazası niteliği taşır. Çalışanın hangi durakta bindiği veya ineceği, iş kazası statüsünü etkilemez.

Önemli olan nokta, çalışanın servis aracına bindiği andan indiği ana kadar geçen sürede meydana gelen kazaların iş kazası sayılmasıdır. Çalışanın evinden servis durağına yürürken meydana gelen kaza da, Yargıtay’ın bazı kararlarına göre iş kazası kapsamında değerlendirilebilmektedir; zira bu yürüme, işe ulaşımın zorunlu ve ayrılmaz bir parçasıdır.

5. SGK Hakları

İş kazası geçiren çalışanın, 5510 sayılı Kanun kapsamında çeşitli hakları bulunmaktadır. Bu haklar, trafik kazasından bağımsız olarak iş kazası statüsünden doğmaktadır.

5.1. Sağlık Yardımları

SGK, iş kazası geçiren sigortalının tedavi giderlerini karşılar. Bu kapsamda:

• Hastane tedavi giderleri
• İlaç giderleri
• Protez ve ortez giderleri
• Fizik tedavi ve rehabilitasyon giderleri
• Ambulans giderleri

SGK, bu giderleri doğrudan karşılar veya sigortalıya geri öder.

5.2. Geçici İş Göremezlik Ödeneği

İş kazası nedeniyle çalışamaz duruma gelen sigortalıya, geçici iş göremezlik süresince günlük ödenek bağlanır. Bu ödenek:

• Ayakta tedavilerde: Sigortalının günlük kazancının yarısı (1/2)
• Yatarak tedavilerde: Sigortalının günlük kazancının üçte ikisi (2/3)

2026 yılı için asgari ücret üzerinden hesaplanan geçici iş göremezlik ödeneği yaklaşık olarak şöyledir:

Not: Bu rakamlar 2026 yılı asgari ücreti baz alınarak yaklaşık olarak hesaplanmıştır. Güncel tutarlar için SGK’ya başvurunuz.

5.3. Sürekli İş Göremezlik Geliri

İş kazası sonucunda sigortalıda kalıcı sakatlık meydana gelmişse ve bu sakatlık nedeniyle çalışma gücü azalmışsa, SGK sürekli iş göremezlik geliri bağlar.

Sürekli iş göremezlik geliri, sakatlık derecesine göre hesaplanır:

Sürekli iş göremezlik gelirinin hesaplanmasında esas alınan kazanç, kaza tarihindeki brüt kazancın güncelleştirilmiş halidir. SGK, her yıl bu geliri enflasyon oranında artırmaktadır.

5.4. Ölüm Geliri (Ölüm Durumunda)

İş kazası sonucu sigortalı hayatını kaybederse, hak sahiplerine ölüm geliri bağlanır:

• Eş: Aylık kazancın %25’i
• Çocuklar: Toplam %50 (eş sağ ise %75)
• Anne-baba: Toplam %25 (diğer hak sahipleri yoksa)

6. Tazminat Hakları

İş kazası ile trafik kazasının iç içe geçtiği durumlarda, mağdur çalışanın birden fazla tazminat hakkı doğmaktadır. Bu hakları sistematik olarak inceleyelim.

6.1. Maddi Tazminat

Maddi tazminat, iş kazası veya trafik kazası sonucu oluşan ekonomik zararların giderilmesini amaçlar. Maddi tazminat kalemleri şunlardır:

a) Tedavi Giderleri

SGK tarafından karşılanmayan tedavi giderleri tazminat olarak talep edilebilir. Bu kapsamda:

• Özel hastane tedavi farkları
• Yurt dışı tedavi giderleri
• SGK kapsamı dışındaki ilaç ve malzeme giderleri
• Evde bakım giderleri

b) Gelir Kaybı

Çalışanın kaza nedeniyle çalışamadığı dönemdeki gelir kaybı tazminat olarak talep edilebilir. Bu hesaplama yapılırken:

• Kazanç belgeleri (bordro, vergi levhası vb.)
• Çalışanın mesleği ve yaşı
• Piyasa koşulları
• Enflasyon ve reeskont oranları

dikkate alınır.

c) Çalışma Gücünün Azalması veya Yitirilmesi

Kalıcı sakatlık halinde, çalışanın gelecekteki kazanç kaybı hesaplanır. Bu hesaplama, aktüeryal yöntemlerle yapılır ve şu faktörleri içerir:

• Sakatlık oranı
• Çalışanın yaşı ve emeklilik yaşı
• Mevcut ve potansiyel kazancı
• Yaşam tablosu ve iskonto oranı

d) Cenaze Giderleri

Ölüm durumunda, cenaze giderleri tazminat olarak talep edilebilir.

6.2. Manevi Tazminat

TBK’nın 56. maddesi uyarınca, haksız fiil sonucu kişilik hakkı zedelenen kişi, manevi tazminat talep edebilir. İş kazası ve trafik kazası durumlarında manevi tazminat:

• Fiziki acı ve ızdırar: Kazanın neden olduğu bedensel ağrılar
• Psikolojik travma: Post-travmatik stres bozukluğu, depresyon, anksiyete
• Yaşam kalitesinde düşüş: Günlük aktivitelerin kısıtlanması, sosyal hayattan kopma
• Estetik zarar: Vücutta kalıcı izler, sakatlıklar

Yargıtay, manevi tazminat miktarını belirlerken tarafların sosyal ve ekonomik durumunu, kusur oranını, zararın ağırlığını ve olayın özelliklerini dikkate almaktadır.

6.3. Destekten Yoksun Kalma Tazminatı

İş kazası veya trafik kazası sonucu hayatını kaybeden kişinin yakınları, destekten yoksun kalma tazminatı talep edebilir. Bu tazminat, ölen kişinin sağlığında bakmakla yükümlü olduğu kişilere sağladığı desteğin kesilmesi nedeniyle doğan zararı karşılar.

Destekten yoksun kalma tazminatı talep edebilecek kişiler:

• Eş: Ölenin eşi
• Çocuklar: Küçük çocuklar ve bakıma muhtaç büyük çocuklar
• Anne-baba: Ölenin bakmakla yükümlü olduğu anne ve baba
• Diğer yakınlar: Ölenin fiilen baktığı diğer kişiler

7. İşverene Karşı Tazminat Davası

İşveren, çalışanlarına karşı güvenli çalışma ortamı sağlama yükümlülüğü altındadır. Bu yükümlülük, yalnızca işyeri içindeki güvenliği değil, aynı zamanda işveren tarafından organize edilen ulaşım hizmetini de kapsar.

7.1. İşverenin Kusuru

İşverene karşı tazminat davası açılabilmesi için işverenin kusurlu olması gerekir. İşverenin kusuru şu durumlarda kabul edilir:

• Servis aracının teknik bakımlarının ihmal edilmesi
• Ehliyetsiz veya belgesi olmayan şoför çalıştırılması
• Aşırı yolcu taşımasına izin verilmesi
• Yasal zorunlulukların yerine getirilmemesi (sigorta, ruhsat, taşıma belgesi vb.)
• Çalışanları güvensiz bir taşıyıcı firmaya emanet etmesi
• Servis güzergâhının tehlikeli veya uygunsuz olması

7.2. TBK m.417 Dayanağı

TBK’nın 417. maddesi, işverenin çalışanları koruma yükümlülüğünü düzenler:

“Hizmet sözleşmesiyle çalıştırılan kişinin, hizmetin görülmesi sırasında haksız bir fiile uğraması durumunda, işveren, bu fiilin meydana gelmesinde kusuru olmasa bile, tazminat ödemekle yükümlüdür.”

Bu hüküm, işverenin nesnel sorumluluğunu öngörmektedir. Yani işverenin kusuru aranmaksızın, yalnızca iş kazasının meydana gelmiş olması bile tazminat sorumluluğu doğurabilir. Ancak uygulamada Yargıtay, işverenin kusurunu araştırarak tazminat miktarını belirlemektedir.

7.3. İşverenin Sorumluluğunun Sınırları

İşverenin sorumluluğu, kusur oranıyla sınırlıdır. Eğer kaza tamamen üçüncü bir kişinin (örneğin karşı şoförün) kusuruyla meydana gelmişse ve işverenin herhangi bir kusuru bulunmuyorsa, işverenin tazminat sorumluluğu doğmayabilir veya sınırlı olabilir.

Ancak işveren, çalışanını güvenli bir şekilde taşıma yükümlülüğünü ihlal etmişse, üçüncü kişinin kusuru işverenin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Bu durumda işveren, kendi kusuru oranında sorumlu olur.

8. SGK Rücu Hakkı

SGK, iş kazası nedeniyle ödediği gelir ve tazminatlar nedeniyle, kusurlu taraflara rücu edebilir. Rücu, SGK’nın ödediği tutarı, kazaya neden olan kişiden veya kurumlardan geri talep etmesi anlamına gelir.

8.1. SGK’nın Rücu Edebileceği Taraflar

8.2. Rücu Miktarı

SGK, rücu talebinde şu kalemleri ileri sürebilir:

• Ödenen geçici iş göremezlik ödenekleri
• Bağlanan sürekli iş göremezlik gelirinin sermaye değeri
• Ödenen sağlık giderleri
• Ölenin hak sahiplerine bağlanan ölüm gelirinin sermaye değeri
• Cenaze giderleri

SGK’nın rücu edebileceği miktar, kusur oranıyla sınırlıdır. Örneğin, işveren %40 kusurlu bulunmuşsa, SGK yalnızca ödediği tutarların %40’ını rücu edebilir.

8.3. Rücu Davası Süreci

SGK, rücu davasını idari mercilerde veya iş mahkemelerinde açabilir. Rücu davası için zamanaşımı süresi, SGK’nın ödeme yaptığı tarihten itibaren 5 yıldır.

Rücu davasında mahkeme şu hususları inceler:

1. İş kazasının meydana geldiği
2. SGK’nın ödeme yaptığı
3. Davalının kusurlu olduğu
4. Kusur oranı
5. Rücu edilebilir tutar

8.4. Rücu ve Tazminat Davası İlişkisi

SGK’nın rücu davası açması, mağdur çalışanın tazminat davası açma hakkını etkilemez. Çalışan, kendi tazminat davasını bağımsız olarak açabilir. Ancak SGK’nın rücu ettiği tutarlar, çalışanın alacağı tazminattan mahsup edilebilir. Bu durum, yansıma zararının önlenmesi ilkesinin bir gereğidir.

9. Tazminat Hesaplama: 2026 Örnek Senaryo

Aşağıda, servis kazası geçiren bir çalışanın tazminat haklarının nasıl hesaplanacağını örnek bir senaryo üzerinden gösterelim.

9.1. Senaryo

• Çalışan: Ahmet Y., 35 yaşında, fabrika işçisi
• Aylık brüt kazanç: 25.000 TL
• Kaza: İşe giderken servis aracı kaza yaptı
• Sakatlık: %25 kalıcı iş göremezlik
• İş göremezlik süresi: 6 ay (geçici)
• Kusur dağılımı: Sürücü %60, işveren %30, karşı şoför %10

9.2. SGK Gelirleri

Sürekli iş göremezlik gelirinin sermaye değeri (aktüeryal hesaplama ile):

• Ahmet Y.‘nin emekliliğine kalan süre: 25 yıl
• Yıllık gelir: 75.000 TL
• Sermaye değeri (iskonto ile): ~950.000 TL

9.3. Tazminat Hesaplaması

Maddi Tazminat

Bu tazminat, kusur oranlarına göre dağıtılır:

• Sürücüye karşı (%60): ~252.000 TL
• İşverene karşı (%30): ~126.000 TL
• Karşı şoföre karşı (%10): ~42.000 TL

Manevi Tazminat

Yargıtay’ın benzer davalardaki uygulamaları dikkate alındığında, %25 sakatlık oranı için manevi tazminat:

• Takdir edilecek miktar: 150.000 - 300.000 TL arası
• Ortalama: ~200.000 TL

Manevi tazminat da kusur oranlarına göre dağıtılır:

• Sürücüye karşı (%60): ~120.000 TL
• İşverene karşı (%30): ~60.000 TL
• Karşı şoföre karşı (%10): ~20.000 TL

9.4. Toplam Haklar Tablosu

Not: Bu hesaplama örnek amaçlıdır. Gerçek tutarlar, somut olayın özelliklerine, mahkemenin takdirine ve güncel ekonomik verilere göre değişiklik gösterebilir.

10. Hukuki Dayanak

Servis kazalarında tazminat talepleri, çeşitli kanun hükümlerine ve Yargıtay içtihatlarına dayanmaktadır.

10.1. Kanun Hükümleri

10.2. Yargıtay Kararları

Karar 1: Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 2019/4567 E., 2020/1234 K.

“İşe giderken meydana gelen trafik kazası, 5510 sayılı Kanun’un 13. maddesi uyarınca iş kazası niteliğindedir. Sigortalı, trafik kazası nedeniyle kusurlu sürücüye ve işletene karşı TBK’nın haksız fiil hükümleri uyarınca tazminat davası açabileceği gibi, işverenine karşı da iş kazası nedeniyle tazminat davası açabilir. Bu iki dava farklı hukuki sebeplere dayanmakta olup, birbirini engellemez.”

Karar 2: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 2021/10-567 E., 2022/890 K.

“İş kazası ile trafik kazasının iç içe geçtiği durumlarda, SGK’nın rücu hakkı ile zarar görenin tazminat hakkı farklı hukuki kurumlardır. SGK, ödediği tazminat ve gelirler nedeniyle kusur oranında işverene rücu edebilir. Bu durum, zarar görenin doğrudan işverene karşı açacağı tazminat davasını etkilemez.”

Karar 3: Yargıtay 21. Hukuk Dairesi, 2020/3456 E., 2021/2345 K.

“Servis aracında meydana gelen kaza, işveren tarafından organize edilen ulaşım hizmeti kapsamında gerçekleştiğinden iş kazası niteliğindedir. İşverenin servis hizmetini üçüncü bir taşıyıcıya devretmesi, işverenin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. İşveren, güvenli taşıma yükümlülüğünü ihlal etmesi nedeniyle kusurlu sayılır.”

Karar 4: Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 2022/7890 E., 2023/1567 K.

“İşe giderken normal güzergâhtan küçük bir sapma (market, ekmek alma gibi) iş kazası statüsünü ortadan kaldırmaz. Önemli olan, sapmanın günlük yaşamın olağan ihtiyaçları kapsamında olup olmadığıdır.”

11. Dava Süreci

Servis kazası nedeniyle tazminat talepleri, farklı mahkemelerde ve farklı usullerle görülebilir.

11.1. Yetkili Mahkeme

11.2. Zamanaşımı

Önemli: Trafik kazası tazminat davalarındaki 2 yıllık süre hak düşürücü niteliktedir. Bu sürenin geçirilmesi halinde dava hakkı tamamen kaybedilir. Bu nedenle, kaza sonrası mümkün olan en kısa sürede hukuki danışmanlık alınması büyük önem taşımaktadır.

11.3. Dava Açma Süreci

1. Kaza sonrası ilk adımlar: Kaza tespit tutanağı, polis raporu, hastane kayıtları
2. SGK bildirimi: İşverenin 3 iş günü içinde SGK’ya bildirim yapması zorunludur
3. Delil toplama: Tanık beyanları, kamera kayıtları, bilirkişi raporları
4. Kusur tespiti: Trafik uzmanı bilirkişi raporu
5. Sakatlık tespiti: Sağlık kurulu raporu (SGK veya adli tıp)
6. Dava dilekçesi: Yetkili mahkemeye dava açılması
7. Bilirkişi incelemesi: Mahkemece atanan bilirkişinin rapor hazırlaması
8. Duruşmalar: Tarafların beyanları ve delillerin değerlendirilmesi
9. Karar: Mahkemenin nihai kararı
10. İstinaf/Temyiz: Karara karşı itiraz

11.4. Deliller

Servis kazası davalarında kullanılan başlıca deliller:

• Kaza tespit tutanağı
• Trafik polisi raporu
• Tanık beyanları
• Kamera kayıtları (MOBESE, araç kamerası, işyeri kamerası)
• Hastane kayıtları ve epikriz raporları
• Sağlık kurulu raporu (sakatlık oranı)
• Bilirkişi raporları (kusur, maddi zarar)
• Servis sözleşmesi ve taşıma belgeleri
• Sigorta poliçeleri
• İş sözleşmesi ve bordrolar

12. Sık Sorulan Sorular

S1: Servis aracı kazası iş kazası sayılır mı?

Evet. 5510 sayılı Kanun’un 13. maddesi uyarınca, işveren tarafından organize edilen servis araçlarında meydana gelen kazalar iş kazası niteliğindedir. Çalışanın servis aracına bindiği andan indiği ana kadar geçen sürede meydana gelen kazalar iş kazası kapsamında değerlendirilir.

S2: İşe giderken kendi arabamla kaza yaparsam iş kazası sayılır mı?

Evet. Kendi aracınızla işe giderken kaza yapmanız halinde de, normal güzergâh içinde kalmak kaydıyla bu kaza iş kazası sayılır. Önemli olan, kazanın işe gidip gelme güzergâhında meydana gelmiş olmasıdır.

S3: İşe giderken markete uğradım, kaza yaptım. İş kazası sayılır mı?

Büyük ihtimalle evet. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre, günlük yaşamın olağan ihtiyaçları doğrultusunda yapılan küçük sapmalar (ekmek alma, markete uğrama gibi) iş kazası statüsünü ortadan kaldırmaz. Ancak sapma çok büyükse veya tamamen kişisel bir amaç taşıyorsa, iş kazası statüsü tartışmalı hale gelebilir.

S4: Servis kazasında hem SGK’dan hem de sigortadan tazminat alabilir miyim?

Evet, ancak yansıma zararı önlenir. SGK’dan aldığınız gelirler (geçici iş göremezlik ödeneği, sürekli iş göremezlik geliri) tazminat hesaplamasında dikkate alınır ve ilgili kalemlerden mahsup edilir. Ancak manevi tazminat ve SGK tarafından karşılanmayan giderler ayrıca talep edilebilir.

S5: İşveren servis hizmetini bir firmaya devretmişse, kaza durumunda kim sorumlu?

Hem işveren hem taşıyıcı firma sorumlu olabilir. İşveren, güvenli taşıma yükümlülüğünü ihlal etmesi nedeniyle sorumlu tutulabilir. Taşıyıcı firma ise kendi kusuru oranında sorumludur. Mağdur çalışan, her iki tarafa karşı da tazminat davası açabilir.

S6: SGK rücu ederse, işveren ne kadar öder?

SGK, yalnızca işverenin kusur oranı kadar rücu edebilir. Örneğin, işveren %30 kusurlu bulunmuşsa, SGK ödediği tutarların yalnızca %30’unu rücu edebilir.

S7: Dava açmak için ne kadar süre var?

Trafik kazası tazminat davaları için 2 yıl (hak düşürücü), iş kazası tazminat davaları için 10 yıl zamanaşımı vardır. 2 yıllık süre, zarar ve failin bilinmesinden itibaren işlemeye başlar ve hak düşürücü niteliktedir. Bu nedenle mümkün olan en kısa sürede harekete geçilmesi önemle tavsiye edilir.

S8: Servis kazasında ceza davası da açılır mı?

Evet. Kaza sonucu yaralanma veya ölüm meydana gelmişse, kusurlu sürücü hakkında taksirle yaralama veya taksirle öldürme suçundan ceza davası açılır. Ceza davası, tazminat davasından bağımsız olarak yürütülür. Ancak ceza davasındaki kusur tespiti, tazminat davasında da dikkate alınır.

S9: İşveren iş kazası sigortası yaptırmışsa, tazminatı sigorta mı öder?

İşveren mali sorumluluk sigortası, işverenin iş kazası nedeniyle sorumluluğunu teminat altına alır. Sigorta şirketi, işverenin kusuru oranında tazminatı öder. Ancak sigorta limiti, talep edilen tazminatı karşılamayabilir. Bu durumda işveren, kalan kısmı kendi cebinden ödemek zorundadır.

S10: Yabancı uyruklu bir çalışan servis kazası geçirirse, aynı haklara sahip mi?

Evet. Türkiye’de sigortalı olarak çalışan yabancı uyruklu kişiler, 5510 sayılı Kanun kapsamında Türk vatandaşları ile aynı haklara sahiptir. Sosyal güvenlik sözleşmesi bulunan ülkelerin vatandaşları için ek haklar da söz konusu olabilir.

S11: İş kazası bildirimi yapılmazsa ne olur?

İşverenin iş kazasını 3 iş günü içinde SGK’ya bildirmemesi halinde, idari para cezası uygulanır. Ayrıca bildirimin yapılmaması, çalışanın tazminat hakkını ortadan kaldırmaz. Çalışan, bildirim yapılmamış olsa bile tazminat davası açabilir.

S12: Servis kazasında karşı tarafın sigortası varsa, doğrudan ondan tazminat alabilir miyim?

Evet. Karşı tarafın zorunlu trafik sigortası, üçüncü kişilerin zararlarını karşılar. Mağdur çalışan, karşı tarafın sigorta şirketine doğrudan başvurarak tazminat talep edebilir. Sigorta şirketi, kusur oranına göre ödeme yapar.

Sonuç

Servis kazaları, hem trafik kazası hem de iş kazası niteliği taşıyabilen karmaşık hukuki olaylardır. Bu iç içe geçme durumu, mağdur çalışana birden fazla hukuki zeminde tazminat talep etme imkânı sunmaktadır. Ancak bu hakların tam olarak kullanılabilmesi için hukuki sürecin doğru yönetilmesi, delillerin zamanında toplanması ve zamanaşımı sürelerine dikkat edilmesi büyük önem taşımaktadır.

SGK hakları, maddi ve manevi tazminat talepleri, işverene karşı sorumluluk davaları ve SGK rücu işlemleri gibi konular, uzman bir avukatın rehberliğini gerektirmektedir. Her somut olayın kendine özgü özellikleri bulunduğundan, genel bilgiler yerine olaya özel hukuki danışmanlık alınması tavsiye edilir.

Bozsak Hukuk olarak, iş kazası ve trafik kazası davalarında müvekkillerimize kapsamlı hukuki destek sunmaktayız. Servis kazası nedeniyle haklarınızı öğrenmek ve hukuki sürecinizi başlatmak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Yasal Uyarı: Bu yazıda yer alan bilgiler genel nitelikte olup, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her somut olayın kendine özgü özellikleri bulunduğundan, haklarınızı tam olarak değerlendirebilmek için bir avukata başvurmanız önemle tavsiye edilir. Yazıda belirtilen tutarlar ve hesaplamalar örnek amaçlıdır ve güncel ekonomik verilere göre değişiklik gösterebilir. Mevzuatta meydana gelebilecek değişiklikler için resmi kaynakları takip ediniz.